Okulary do nurkowania

Treść

Okulary z drewna, ręcznie wykonane. Szkła osadzone w drewnianych oprawkach, całość związana gumką. Okulary z drewna, ręcznie wykonane. Szkła osadzone w drewnianych oprawkach, całość związana gumką.

W zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie pokaźną część stanowi kolekcja pochodząca z terenów Indonezji. Liczy ponad 700 obiektów - od dzieł sztuki takich jak batiki, maski teatralne czy marionetki wayang po przedmioty codziennego użytku - kosze, łyżki, naczynia.

Wśród przedmiotów, które szczególnie intrygują znajduje się prezentowany obiekt tygodnia. Ręcznie wykonane, niewielkie okularki do pływania z wyspy Palue (Indonezja). Przykuwają uwagę swoją formą i precyzją wykonania z użyciem prostych materiałów takich jak drewno, gumka, masa do zabezpieczenia brzegów szkiełek. Przyglądając się dokładniej dostrzegamy precyzje wykonania drewnianej obudowy, która odpowiednio wymodelowana dopasowana została do kształtu twarzy właściciela.

Tego typu okularki wykonywane są przez Nomadów Morskich, zwanych również „Bajau Laut” lub „Morscy Cyganie”.  Jest to grupa etniczna, która od wieków prowadzi koczowniczy tryb życia na morzu. Zamieszkują obszar wzdłuż wybrzeży Indonezji, Malezji, Filipin i innych wyspiarskich regionów Azji Południowo-Wschodniej. Ich życie i kultura są ściśle związane z oceanem. Z wykorzystaniem takich okularków, potrafią nurkować na bardzo duże głębokości i wytrzymać długo bez tlenu. Tej umiejętności, uczą się od dziecka. W wielu opracowaniach podkreśla się fakt, że potrafią nurkować zanim nauczą się chodzić. Ich organizm dostosował się do tej umiejętności dzięki odpowiedniej budowie płuc oraz śledziony, które to umożliwiają przebywanie pod wodą tak długo. Z prowadzonych badań wynika, że, dzięki umiejętności zwężania źrenic pod wodą, potrafią lepiej widzieć pod wodą niż przeciętny Europejczyk.

Ich społeczności są zorganizowane w niewielkie grupy, które żyją na łodziach lub w bambusowych chatach osadzonych na konstrukcjach zbudowanych na palach wbitych w dno jeziora lub morza. Większość ich codziennych czynności odbywa się na wodzie, włączając w to gotowanie, pranie i edukację dzieci.

Nieodłącznym elementem ich życia są łodzie nazywane „lepa-lepa”. Morscy cyganie spędzają na nich większość część swojego życia i traktują je jak dom. Kobiety rodzą na łódkach dzieci. Na łodzi gotowane są posiłki na otwartym ogniu i to za ich pomocą łowi się ryby, przegrzebki czy jeżowce. Cały pokarm jest zbierany własnoręcznie w wodzie, przy użyciu harpuna, płetw i okularków - takich jak prezentujemy na stronie.

Większość Bajau to bezpaństwowcy, uprawiający żeglugę przybrzeżną między wyspami Filipin, Indonezji i Malezji. Z powodu takiego stylu życia nie mogą uzyskać odpowiednich dokumentów tożsamości. Mimo tego historia ich kontaktów ze społecznością zamieszkałą na lądzie ma długą tradycje. Są uważani za jedną z najstarszych społeczności morskich na świecie. Przez wieki prowadzili nomadyczny tryb życia, przemieszczając się po wyspach i wybrzeżach. Ich pierwotne osadnictwo i migracje były odpowiedzią na zmienne warunki ekologiczne i klimatyczne. Przełomowym momentem dla ich kultury i organizacji społecznej był kontakt z pierwszymi kolonizatorami, głównie z Holendrami i Brytyjczykami. Równie ważnym momentem były wydarzenia XX wieku. W czasie trwania wojen wielu przedstawicieli Bajau było zmuszonych do przesiedlenia i opuszczenia swoich terenów, na których przebywali od zawsze. Wpływ rozwijającej się cywilizacji na życie Bajau widać także obecnie. Szczególnym wyzwaniem przed jakim stoją to zmiany środowiska. Zmniejszenie populacji ryb, degradacja raf koralowych i zanieczyszczenie morskie to problemy, które mają wpływ na ich tradycyjny styl życia. Dodatkowo, współczesne przepisy prawne i regulacje dotyczące rybołówstwa oraz zmieniające się trendy społeczno-ekonomiczne mogą wpływać na ich zdolność do utrzymania się z połowów i handlu.

Tradycyjny styl życia wiąże się nierozłącznie z przekazywanymi z pokolenia na pokolenie technikami i rzemiosłem. Bajau są znani z tworzenia plecionych koszy, sieci rybackich, a także użyciem naturalnych materiałów do wyrobu biżuterii i ozdób. Wykorzystują muszle, korale, skorupki, a także rośliny morskie, takie jak trawy morskie, aby stworzyć piękne i unikalne przedmioty. Rzemiosło to nie tylko odzwierciedla ich umiejętności manualne, ale także jest częścią ich kultury i tradycji, przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

Prezentowane okularki pochodzą z kolekcji Janusza Kamockiego, etnografa i muzealnika, jednego z pierwszych polskich badaczy kultury i sztuki Indonezji, a także wielkiego miłośnika tego kraju. Był on założycielem Działu Kultur Pozaeuropejskich MEK i zgromadził pokaźną, liczącą ponad 240 obiektów, kolekcję.

Opracowała: Anna Szelingowska

Bibliografia:

Mróz L., „CYGANIE AZJATYCCY” – ZNACZENIE OKREŚLENIA", 2018
Kozłowski S., "SINGAPUR: GLOBALNA METROPOLIA WOBEC NOWYCH WYZWAŃ" Azja-Pacyfik XXI (2018)

Opiekun: Anna Szelingowska Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane