Naramiennik z amuletami pisanymi tawiz

Treść

zdjęcie opisywanego przedmiotu zdjęcie opisywanego przedmiotu
Prezentowana bransoleta kobieca to szczególny rodzaj biżuterii. Zawiera trzy ozdobne pojemniki na amulety pisane - tawizy, ośmioboczne pudełeczko z dwoma cylindrycznymi puszeczkami bazuband połączone ozdobnym sznurkiem do wiązania.

Tawizy i tumo(a)ry, amulety pisane*, zawierają na ogół wersety koraniczne, tzw. bismille, czyli wezwania do Boga oraz wyliczenia niektórych spośród 99 Jego imion. Spisane są na kawałkach papieru i umieszczane w różnego kształtu pojemnikach. Czasem w ozdobnych pudełeczkach znajdują się miniaturowe wersje Koranu.

Choć generalnie w ortodoksyjnym islamie zakazane są czary i zaklęcia, to toleruje się noszenie amuletów, szczególnie tych pisanych, z wersetami Koranu (113 sura Koranu mówi o schronieniu przed „złem ciemności, kiedy się szerzy”, a także „ przed złem człowieka zawistnego”).

Noszenie amuletów rozpowszechnione jest w islamie ludowym, szczególnie wśród nomadycznej ludności Pakistanu i Afganistanu, choć popularne są także wśród ludności osiadłej. Powszechna i silna jest także wiara w dżiny – dobre, ale i złe duchy, które łatwo rozdrażnić i tym samym ściągnąć na siebie chorobę czy nawet śmierć. Na działanie wszelkich złych mocy najbardziej narażone są dzieci, kobiety i matki spodziewające się potomstwa.

Większość Afgańczyków nosi co najmniej jeden tawiz – przeciw specjalnym dolegliwościom albo na szczęście. Tawizy noszone są jako samodzielne przedmioty bądź stanowiące część naszyjników czy innych ozdób. Zawieszone na sznurku, rzemyku, czy łańcuszku, noszone są na szyi, przedramieniu lub przyszyte do odzieży. Kobiety najczęściej przyszywały tawizy do rękawów i kołnierzy sukni, mężczyźni - od spodu do kamizelki lub do czapeczki. Najwięcej amuletów noszą dzieci, młode kobiety i matki spodziewające się potomstwa, jako najbardziej narażone na niebezpieczeństwo złych mocy. Niektóre tawizy nosi się na stałe, a inne czasowo i po ustąpieniu np. choroby – rozkruszony papier ze słowami Koranu wrzuca się do wody. Podobnie postępuje się po śmierci człowieka, zostawiając te noszone na ciele, a wrzucając do wody te przyszyte do odzieży. Amulety pisane wciąż cieszą się popularnością, a ich oprawy są niekiedy arcydziełami sztuki jubilerskiej.

Obiekt z kolekcji dr Krzysztofa Wolskiego - badacza kultur Środkowego Wschodu, podróżnika, kolekcjonera i muzealnika, wieloletniego pracownika Muzeum. Pozyskany przez niego podczas badań terenowych w Afganistanie na pocz. lat 70. XX w. Oprócz prezentowanego amuletu, Muzeum posiada zbiór różnorodnych amuletów z terenów Afganistanu przywiezionych przez K. Wolskiego.

Opracowała Eleonora Tenerowicz

Wybrana literatura:
Danuta Penkala-Gawęcka, Medycyna tradycyjna w Afganistanie i jej przeobrażenia, tom XII, Prace Etnologiczne. Wrocław: PTL. 1988.
Jedwabie, filce i karneole. Stroje Azji Środkowej ze zbiorów MAiP; MAiP2007, Warszawa Krzysztof Wolski - badacz, podróżnik, kolekcjoner i muzealnik, MEK, Kraków 2007, wyd. tow. wystawie

* Amulet, podobnie jak talizman będący rodzajem amuletu, nie jest nazwą oryginalną. Wywodzi się ona od łacińskiego słowa amuletum, oznaczającego przedmiot o właściwościach magicznych, chroniący przed złymi mocami i nieszczęściami. Amulety znane są na całym świecie, a każdy kraj ma swoje własne nazwy na te przedmioty. W świecie arabskim istnieją różne określenia tych przedmiotów, a jednym z nich jest hama’il, co jak podaje Mały Słownik Kultury Świata Arabskiego oraz inne źródła, dosłownie znaczy – „to co się nosi”.
Opiekun: Anna Szelingowska Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane