Figurki jasełkowe – trzej królowie na wielbłądzie

Zdjęcie przedstawiające figurkę trzech króli na wielbłądzie Zdjęcie przedstawiające figurkę trzech króli na wielbłądzie
Królowie są trzej bynajmniej nie dlatego, że taką ich liczbę wymienia św. Mateusz, jedyny z ewangelistów opisujący dzieciństwo Jezusa. Nie wspomina on wcale też, że byli oni władcami, pisze natomiast: „oto Mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: «Gdzie jest nowo narodzony król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać mu pokłon»”. Królowie są trzej, bo taka jest potrzeba opowieści, którą rozbudowały apokryfy i legendy o Bożym Narodzeniu. W troistości da się zawrzeć w sposób symboliczny opis wielości i zmienności świata: życie ludzkie w trzech etapach (młodość, dojrzałość i starość) czy zróżnicowanie świata (trzy znane chrześcijanom w okresie średniowiecza kontynenty: Azja, Afryka i Europa). Dlatego królowie nazwani w X w. Kacper, Melchior i Baltazar przedstawiani bywają jako starzec, mężczyzna w sile wieku i młodzieniec, a rysy ich twarzy i kolor skóry wskazywać mają na pochodzenie z wymienionych kontynentów.

Niezależnie od tego czy podkreślone zostają cechy wieku, czy pochodzenia, to królowie zawsze występują we trzech, jako swoje konieczne dopełnienie. W kompozycji figurek jasełkowych, którą prezentujemy, nierozłączność postaci zaznaczona została w bardzo dobitny sposób – siedzą, zupełnie wbrew logice wykonalności, nie wspominając już o królewskim komforcie, na jednym wielbłądzie, a w rękach trzymają pojemniki z darami: mirrą, kadzidłem i złotem*. Poganiacz, który trzyma wielbłąda za uzdę, ma dla tej opowieści tak marginalne znaczenie, że nie został ujęty w tytule przedstawienia.

Prezentowane figurki pochodzą z kościoła parafialnego w Zawoi, a podarowane zostały muzeum w roku 1934 przez młodzież z Koła Krajoznawczego Gimnazjum nr IX w Krakowie. Według zebranych przez Koło informacji, rzeźbę wykonać miał w latach 1830–1850 wiejski rzeźbiarz. Sposób opracowania sugeruje pochodzenie z profesjonalnego warsztatu.

Żłóbki (zwane też jasełkami lub szopką) urządzane w okresie świąt Bożego Narodzenia w kościołach katolickich to przypominające dioramy instalacje. Odpowiednia scenografia i figurki jasełkowe stają się trójwymiarowymi, nierzadko ruchomymi obrazami z opowieści o narodzeniu Jezusa. Scena bywa uzupełniana o postacie królów dopiero w dniu 6 stycznia, kiedy to przypada Święto Epifanii, potocznie nazywane w Polsce Świętem Trzech Króli.

*Zainteresowanych ikonografią tematu Trzech Króli, zachęcam do przeczytania artykułu Mędrcy, których wiodła gwiazda.

Opracowała: Karolina Pachla-Wojciechowska
Opiekun: Karolina Pachla-Wojciechowska Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane