Droga krzyżowa

Treść

Przez kilka lat Renata Bujak obiecywała namalować dla MEK cykl obrazów z przedstawieniem Drogi Krzyżowej. Przed 1997 rokiem wykonała XIV stacji dla kaplicy szpitala psychiatrycznego w Lublinie. Długo zmagała się z projektem i własnymi problemami. Jest osobą głęboko wierzącą, a temat pasyjny wymaga, jak twierdzi – wielkiej siły i namysłu. Od połowy 2009 do maja 2010 pracownicy muzeum mieli możliwość towarzyszenia procesowi powstawania obrazów – od wykonywania szkiców, kolejnych poprawek, do malowania kolejnych stacji. Artyści z grupy „innych”, „art brut” rzadko decydują się na stworzenie całego cyklu Drogi Krzyżowej. Praca nad nią wyzwala zazwyczaj duży ładunek emocji. Tak było też w tym przypadku. Cykl został zakupiony do zbiorów od artystki w 2011 roku i jest jedną z prac, które ukazują ewolucję jej twórczości dokumentowanej na bieżąco.

Cykl 15 malowanych scen Drogi Krzyżowej, zakomponowanych w obramowaniach zamkniętych od góry łukami, uzupełnionymi wyobrażeniami obłoków, z informacją o kolejnym numerze stacji u dołu na barwnym polu, na którym ukazano także schody. Czasem stoją na nich przedstawiane postacie, tak jakby nie istniały bariery między czasem dzisiejszym i przeszłym, opisanym w Nowym Testamencie, widzem i osobami dramatu. Obrazy są swoistą próbą stworzenia iluzji rzeczywistości, sprawienia by malarstwo dwuwymiarowe, dawało złudzenie trzeciego wymiaru. To nieśmiałe echo malarstwa bliskiego epoce baroku, którego dzieła były często inspiracją Renaty Bujak.

Opisywana Droga Krzyżowa składa się z następujących części:
I. Jezus skazany na śmierć.
II. Pan Jezus bierze krzyż na swoje ramiona.
III. Pan Jezus upada po raz pierwszy.
IV. Pan Jezus spotyka swoją matkę. Maria została ukazana jako jasnowłosa młoda niewiasta, trudno w tej scenie szukać tragizmu
V. Szymon z Cyreny pomaga Jezusowi nieść krzyż.
VI. Weronika ociera twarz Panu Jezusowi. Renata Bujak pomija postać Chrystusa, pozostawia jedynie barokową w wyrazie postać świętej, z chustą z odbiciem jego twarzy.
VII. Jezus upada po raz drugi.
VIII. Jezus pociesza płaczące niewiasty.
IX. Pan Jezus upada po raz trzeci.
X. Pan Jezus zostaje obnażony z szat. Twórczyni ukazuje postać młodego mężczyzny o obnażonym torsie, oprawców symbolizują widoczne z boku dłonie.
XI. Jezus zostaje przybity do krzyża.
XII. Pan Jezus umiera na krzyżu. Konający na krzyżu Chrystus ma szeroką klatkę piersiową, perizonium, którego końce wznoszą się na podobieństwo skrzydeł.
XIII. Pan Jezus zostaje zdjęty z krzyża. Renata Bujak ukazuje Pietę, a właściwie wyeksponowaną, powiększoną twarz Marii, podtrzymującej głowę Chrystusa.
XIV. Złożenie Jezusa do grobu. Obraz charakteryzuje duży stopień deformacji postaci.
XV. Zmartwychwstanie. Widzimy zbliżenie pogodnej, młodzieńczej twarzy Chrystusa ze wniesioną lewą ręką z raną po gwoździu.


Droga Krzyżowa jest znanym w Kościele katolickim nabożeństwem wielkopostnym. Łączy symboliczne odtworzenie drogi Jezusa Chrystusa na Golgotę, jego śmierci i złożenia do grobu z cyklem modlitw i rozmyślań towarzyszących każdej stacji. Tradycja odprawiania Drogi Krzyżowej powstała w Jerozolimie, gdzie pątnicy odwiedzali miejsca wiązane z pasją. W średniowieczu rozpowszechnili ją franciszkanie. Liczbę czternastu stacji ustalono w XVII wieku. Droga Krzyżowa w swym plastycznym wyrazie, to nie tylko ukazanie wydarzeń z Nowego Testamentu. Ma bowiem bogatą symbolikę, a poszczególne jej etapy są podstawą adoracji i rozważań dotyczących różnych zagadnień. Warto wspomnieć, że wśród tradycyjnych stacji tylko osiem ma jednoznaczne odzwierciedlenie w Biblii. Stacje III, IV, VI, VII i IX nie znajdują w niej potwierdzenia. Stacja VI nie była też prawdopodobnie znana przed średniowieczem. Stacja XIII jest plastycznym ujęciem relacji o zdjęciu z krzyża ciała Chrystusa i pogrzebaniu go przez Józefa z Arymatei. Obecnie często pojawia się też XV stacja – Zmartwychwstanie, która ukazuje sens poniesionej ofiary.


Autorka obrazów - Renata Bujak urodziła się w 1942 roku w Buczkowie koło Bochni, mieszka w Krakowie i jest jedną z ciekawszych współczesnych twórczyń nurtu „art brut”. Obdarzona prócz talentu plastycznego pięknym głosem, ukończyła wokalistykę w warszawskiej Akademii Muzycznej. Choroba zmusiła ją do porzucenia pracy śpiewaczej. Malować zaczęła w szkole średniej, ale w sposób bardziej intensywny zajęła się twórczością plastyczną w latach 80. XX w., naznaczonych jednocześnie pogorszeniem się zdrowia. Niebagatelną rolę w rozkwicie jej talentu odegrała możliwość uczestnictwa w terapii zajęciowej Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Babińskiego oraz udział w pracach Klubu Artystów Nieprofesjonalnych „Hestia”. Stworzyła niepowtarzalny styl. Jej obrazy cechuje żywy koloryt i specyficzne posługiwanie się barwną plamą. Ujęcia scen, nawet znanych z ikonografii chrześcijańskiej są pełne fantazji, „własne”. Stąd też jej obrazy znalazły się w wielu kolekcjach, były też pokazywane na wystawach. Odstęp czasu dzielący powstanie kolejnych stacji wpłynął na sposób ukazywania poszczególnych scen. Raz mamy do czynienia z ogólnym widokiem, wydarzeniem pokazanym jakby z oddalenia (stacja I), innym razem – ze zbliżeniem, koncentrującym się na twarzach (stacja V, XV). Uwagę zwraca charakterystyczny dla Renaty Bujak sposób ukazywania postaci, deformacje, czystość, wręcz jaskrawość kolorów, które mimo tematyki cyklu nie wydają się niestosowne. Droga Krzyżowa jest świadectwem miłości artystki do dwóch kolorów, które przez dawnych mistrzów były także szczególnie lubiane, grając ważną symboliczną rolę, tj. koloru złotego i srebrnego.


Bibilografia: Młynarczyk Tadeusz, Malarstwo niezwykłe Renaty Bujak, Lublin 1997.
Opiekun: Grażyna Mosio Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane