Strona w rozbudowie

Kolekcja syberyjska – nowe spojrzenie

Model kajaka (rzeźba w kle morsa).

 
Autor opisu: Natalia A. Tatarenkowa, Kierownik Oddziału Ochrony Dziedzictwa Historycznego i Kulturowego Państwowego Rezerwatu Biosfery „Komandorski” im. S.W. Marakowa 

Opis przedmiotu:
Rozmiar: długość 30 cm, szerokość 4,2 cm.
Materiał: kieł morsa.

Model prawdopodobnie składał się z łodzi i myśliwego; z czasem postać myśliwego została utracona. Kajak jest wykonany z jednego kawałka kła i ma zakrzywiony łukowaty kształt. Z czasem został uszkodzony: na dziobie część przedmiotu została odłamana; fragment rufy odpadł i został przyklejony przez konserwatora. Dziub kajaka jest tradycyjnie rozdwojony. Ster wyraźnie zaznaczony. Na dziobie za myśliwym (na rufie) przedstawiona jest leżąca, na wpół nadmuchana skóra nerpy: w miejscu głowy zwierzęcia znajduje się pętla, od niej ciągnie się lina. Najprawdopodobniej jest to wabik tak zwany manszczik albo pływak. Na dziobie i rufie łodzi wykonane są dwa małe otwory do mocowania sznurka. Łódź jest dość stabilna w pozycji stojącej.

Poprzedni właściciel: Piotr Dobrzański

Czas i miejsce zebrania: koniec XIX w., najprawdopodobniej Wyspa Kodiak.

Przeznaczenie/ użycie przedmiotu.

Model przedstawiający scenę morskiego polowania. Technika jest charakterystyczna dla narodu Alutiiq znanego także pod nazwą własną Suqpiaq, nazywanego także niekiedy Eskimosami Pacyfiku. Ojczyzna Alutiq to wyspa i archipelag Kodiak.
Wykonanie przedmiotu: Autor nieznany.

Podobne przedmioty w kolekcjach innych muzeów:
Smithsonian National Museum of Natural History

Muzeum Antropologii i Etnografii im.Piotra Wielkiego w Petersburgu:  МАЭ 3902, 2937-68

Źródła i literatura, wykorzystane przy opisie przedmiotu:
Эскимосы Алютик: Каталог коллекций Кунсткамеры / Автор-сост. С.А. Корсун, отв. ред. Ю.Е. Березкин. – СПб.: Наука, 2010. – 464 с.
Uwagi Muzealne
Do spodu kajaka przyklejona na trwale archiwalna etykieta z odręcznym zapisem o treści: "Model "kajaka" wykonany z zęba słonia morskiego. Darował (nieczytelne) Piotr Dobrzański 1921 r. Aleuci L in 18985" 

Dar dr Piotra Dobrzańskiego do MEK w 1921 roku.

Nie wiemy jakimi drogami przedmiot ten dotarł do Piotra Dobrzańskiego. Darczyńca prawdopodobnie sam nigdy nie przebywał na wyspie Kodiak.  

Wytwórstwo rzeźb i ozdób w kle morsa po dziś dzień jest silnie rozwiniętą gałęzią lokalnej sztuki, także przemysłem. Bierze początek w tradycyjnych przedstawieniach narodów północnych wybrzeży Azji i Ameryki.