Kolekcja syberyjska – nowe spojrzenie

Jan Żurakowski

(1841 - ?)
T T
Kim był Jan Żurakowski? Człowiekiem, który nie był ani sławny, ani znany, ani najwyraźniej nie zasłużył się niczym, co byłoby godne nazwy ulicy, biografii czy innego trwałego śladu po jego życiu. Nie znamy dokładnej daty jego urodzin ani nawet przybliżonej daty śmierci. Wg informacji zawartych w publikacji Listy powstańców więzionych i osądzonych w twierdzy kijowskiej (którą opracował i wydał ukraiński archiwista, Michał Micel), dowiadujemy się, że Jan Żurakowski (razem z siedmioma innymi osobami o nazwisku Żurakowski), został osadzony  w twierdzy kijowskiej. 22 letni Jan był powstańcem styczniowym i dostał się w 1863 roku do niewoli. Został skazany na bezterminowe (dożywotnie) zesłanie na Syberię. Zesłanie było przewidziane dla szeregowych powstańców, a wszystkich z tej kijowskiej grupy zesłano na Syberię Zachodnią. A więc do guberni tobolskiej lub jenisejskiej.

Za sprawą Jana Żurakowskiego, do muzealnej kolekcji trafiły dwie unikatowe figurki, które on sam (lub ktoś w jego imieniu, z jego rodziny?) przekazał w dniu 3 sierpnia 1905 roku do Muzeum Narodowego w Krakowie. Stamtąd, po wielu latach, w ramach „porządkowania i profilowania” muzealnej kolekcji, trafiły w 1964 roku (wraz z innymi syberyjskimi obiektami) do Muzeum Etnograficznego w Krakowie.

Nigdy się nie dowiemy, w jaki sposób Jan Żurakowski wszedł w posiadanie tych dwóch figurek. Być może najbardziej prawdopodobną wersję podaje Andrzej Dybczak, pisząc: (...) może Jan Żurakowski został wyleczony przez „selkupskiego lekarza” (szamana)? A w konsekwencji otrzymał te dwie figurki, które pod koniec życia przekazał do Muzeum Narodowego? Tak, chciałoby się, żeby ta historia właśnie tak wyglądała.  

Bibliografia

Więcej informacji o Janie Żurakowskim i pozyskanych przez niego obiektach znajdujących się w zbiorach MEK można znaleźć na tej stronie, w zakładce Historie, w opowieści Las duchów – link: https://etnomuzeum.eu/syberia/opowiesc/las-duchow-1

Andrzej Dybczak https://etnomuzeum.eu/syberia/opowiesc/las-duchow-1
archiwalne karty katalogowe Muzeum Narodowego w  Krakowie
XIV Rocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie – Zbiory Pozaeuropejskie, Kraków, 1998
Michał Micel, Spis Powstańców 1863 roku więzionych w twierdzy kijowskiej, Południowo-Wschodni Instytut Naukowy w Przemyślu, Przemyśl, 1995, (str. 131)
Antoni Kuczyński, Ludy dalekie a bliskie, Wrocław, 1989