Strategia gromadzenia zbiorów

STRATEGIA GROMADZENIA ZBIORÓW w Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie obowiązująca w latach 2025-2026

Zbiory Muzeum Etnograficznego w Krakowie są najstarszą kolekcją etnograficzną w Polsce. Tworzą ją muzealia liczące ponad 84 tysiące obiektów, dokumentacja etnograficzna obejmująca ponad 260 tysięcy dokumentów oraz księgozbiór specjalistycznej biblioteki złożony z ponad 40 tysięcy publikacji.

Muzealia tworzą następujące kolekcje:

• sztuka, licząca ponad 22 tysiące obiektów, która obejmuje rzeźbę ludową i nieprofesjonalną, malarstwo ludowe i malarstwo nieprofesjonalne oraz grafikę i zdobnictwo wnętrz,
• kultura materialna, licząca blisko 20 tysięcy obiektów, obejmuje meble, narzędzia, sprzęty gospodarskie, rzemiosło, wyposażenie gospodarstwa domowego, ceramikę oraz pamiątki regionalne,
• stroje i tkaniny, liczące ponad 16 tysięcy obiektów, obejmujące stroje, biżuterię, próbki, wzorniki, tkaniny z regionu Krakowskiego, Podhala, Śląska, Łemkowszczyzny, Orawy, Spisza, Mazowsza, Podlaskiego, Lubelskiego, oraz spoza Polski.
• kultura społeczna, która liczy blisko 15 tysięcy obiektów, obejmuje akcesoria obrzędowe, szopki, pisanki, zabawki, instrumenty muzyczne, ozdoby choinkowe, dewocjonalia.
• kultury pozaeuropejskie, tj. zasób liczący ponad 9 tysięcy obiektów, będący wielowątkową, zróżnicowaną kulturowo, etnicznie i geograficznie, najstarszą, unikatową kolekcją pozaeuropejska w polskich zbiorach muzealnych. Prezentuje kultury z Azji, Afryki, Ameryki Łacińskiej, Ameryki Północnej oraz Australii i Oceanii.

Dokumentację etnograficzną tworzą materiały piśmienne (rękopisy, maszynopisy, wydruki, wycinki prasowe, druki ulotne), materiały ikonograficzne (fotografie pozytywowe, negatywowe, diapozytywy, rysunki, druki, plakaty, mapy, nośniki filmowe) oraz materiały audio (płyty, taśmy magnetofonowe).

Uwzględniając aktualny stan kolekcji wynikający z jej wieku oraz bogactwa, które w niej się zawiera, oraz biorąc pod uwagę złożone wyzwania związane z zarządzaniem muzealiami i dokumentacją etnograficzną, przyjmujemy tymczasowe wytyczne dotyczące rozwoju kolekcji. Mają one charakter przejściowy pomiędzy stanem obecnym charakteryzującym się brakiem sformalizowanej polityki gromadzenia zbiorów, a stanem, w którym rozwój kolekcji będzie oparty o wypracowaną, uzgodnioną i wdrożoną strategię gromadzenia zbiorów zgodną z misją i strategią rozwoju Muzeum Etnograficznego w Krakowie.

Po analizie sytuacji wewnętrznej muzeum obejmującej następujące czynniki:

• przestrzenie wystawiennicze i magazynowe, którymi dysponuje muzeum,
• zespół pracowników,
• pilne zadania wynikające z wniosków po spisie kontrolnym zakończonym w 2022 roku,
• dynamiczne zmiany w otoczeniu zewnętrznym obejmujące konieczność oszczędnego gospodarowania zasobami,
• zagrożenia klimatyczne,
• zagrożenia niepokojami społecznymi i konfliktami wojennymi,
• zmiany w otoczeniu prawnym,
• zadania związane z digitalizacją, upowszechnianiem i udostępnianiem zbiorów i wiedzy o zbiorach,
• kontynuowanie procesu relokacji części zbiorów wielkogabarytowych do nowego magazynu przy ul. Babińskiego 29A,
• realizacja planowanych remontów w Domu Esterki (2025-2026) i Ratuszu (2026-2028) polegających na poprawie ich stanu technicznego i zwiększeniu dostępności

W tym czasie przewidujemy gromadzenie zbiorów ograniczone jedynie do następujących kategorii:

• obiekty niepowtarzalnie zgodne z profilem zbiorów pozyskane w wyniku badań realizowanych przez Muzeum Etnograficzne w Krakowie, w tym włączenie do zbiorów materiałów pozyskanych/wypracowanych podczas realizacji projektów badawczych z lat 2009-2023.
• obiekty w niepodważalnym stopniu uzupełniające kolekcję, których brak wpływa znacząco na obniżenie jej wartości merytorycznej.
• obiekty o niepodważalnym znaczeniu dla kultury, których nabycie przez Muzeum wiąże się  wyraźnym wzrostem znaczenia oraz wartości zbiorów publicznych, a brak reakcji wiąże się z istotnym zubożeniem zasobu o znaczeniu narodowym.

W okresie obowiązywania w/w wytycznych nie przewidujemy przyjmowania żadnych przedmiotów w depozyt.

Przyjęcie niniejszych wytycznych rozpoczyna prace nad opracowaniem całościowej polityki gromadzenia, która wyznaczy kierunki rozwoju kolekcji na kolejne lata.