T T
Krzysztof Wolski z reprezentantem plemienia Durrani Aczakzei w Gulistanie, pakistan rok 1972
K. Wolski z reprezentantem plemienia Durrani Aczakzei w Gulistanie, Beludżystan, Pakistan, 1972 r, sierpień, archiwum MEK

Zmarł dr Krzysztof Wolski

Treść

Krzysztof Wolski (29.12.1922 – 9.01.2022) – doktor nauk humanistycznych, badacz, podróżnik, kolekcjoner, muzealnik i wykładowca, autor wielu publikacji naukowych.

Urodzony w Rozborzu k. Jarosławia w rodzinie ziemiańskiej, lata swojej młodości spędził we Lwowie, gdzie uczęszczał do szkoły podstawowej, a następnie do słynnego gimnazjum oo. Jezuitów w Chyrowie (obecnie Ukraina), zaliczanego w Polsce przedwojennej, a także ówczesnej Europie do jednego z najlepszych i najlepiej wyposażonych. Po wojnie kontynuował naukę w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Poznaniu oraz na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza, gdzie uzyskał tytuł mgr-a etnografii, antropologii i archeologii, a następnie stopień doktora nauk humanistycznych (1960 r.). Studiował pod okiem takich sław, jak profesorowie E. Frankowski, J. Kostrzewski czy J. Czekanowski.

Pracę muzealniczą rozpoczął jeszcze w czasie studiów w Poznaniu, najpierw w Muzeum Narodowym, a potem Muzeum Archeologicznym. W 1952 r. objął kierownictwo Muzeum w Przemyślu, gdzie pełnił również funkcję konserwatora zabytków. W Muzeum Etnograficznym w Krakowie pracował od 1963 do 1990 roku. Swoją rozległą wiedzą służył mu również po tym okresie.

Pracę muzealnika dr Krzysztof Wolski łączył z pracą wykładowcy i badacza. Prowadził zajęcia dla studentów etnografii na kilku uniwersytetach: UMCS w Lublinie, Uniwersytecie Łódzkim i Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie wykładał etnografię kultur pozaeuropejskich.

W ciągu swojej długiej kariery zawodowej wielokrotnie wyjeżdżał do krajów pozaeuropejskich, w celach naukowo-badawczych, głównie do Pakistanu, Afganistanu i Indii, ale także do Nepalu, Iranu i Turcji oraz innych krajów. Znajomość kilku języków obcych – francuskiego, rosyjskiego, angielskiego i niemieckiego otwierała mu drzwi zagranicznych uczelni i placówek naukowych, co ułatwiało również prowadzenie badań terenowych. Wielokrotne wyjazdy do Pakistanu, Afganistanu i Indii oraz nawiązane tam kontakty pozwoliły mu na opanowanie w stopniu komunikatywnym mówionego języka urdu i hindi oraz paszto, które umiejętnie wykorzystywał podczas badań nad różnymi etnicznymi grupami ludności tych krajów. Zgromadzone tam przez niego kolekcje tworzą dziś w krakowskim Muzeum Etnograficznym trzon kolekcji pozaeuropejskich z tych krajów (stanowiąc niemal ¼ wszystkich obiektów MEK z terenów Azji). Szczególnie cenne okazują się być te pochodzące z Afganistanu, pozyskane w początkowych l. 70. XX w.

Na swoją pierwszą „egzotyczną” wyprawę Krzysztof Wolski wyruszył już na przełomie 1960 i 1961 r. odwiedzając Pakistan Zachodni, a w 1967 r. otrzymał półroczne stypendium naukowe w Indiach. W latach 70-90. XX w. dr Wolski wielokrotnie przebywał na badaniach naukowych w Pakistanie, Indiach i Afganistanie, przeprowadzając szerokie badania terenowe. Ich owocem są nie tylko kolekcje etnograficzne i dokumentacja fotograficzna, ale także bogata literatura tematyczna obejmująca prawie 200 pozycji. Swoje prace publikował w literaturze fachowej takiej jak LUD, Folia Orientalia, Geografia Powszechna, Etnografia Polska, Zeszyty Etnograficzne, Przegląd Antropologiczny, Ochrona Zabytków, Roczniki Muzealne. Wśród nich warto wymienić w szczególności takie artykuły jak Powindah, patańscy koczownicy Afganistanu i Pakistanu (1963), Dekorowanie wielbłądów w prowincji Sind w Pakistanie Zachodnim (1964), Garncarstwo południowego Sindu ((1965), Tradycyjne techniki sztucznego nawadniania w krajach irańskich (1969), Traditional agriculture in Afghanistan and its modern change (1977), Z badań nad pasterstwem Beludżów (1987). Do najbardziej znaczących publikacji książkowych należą „Pakistan” (1965), „Pakistan. Dzieje ziemi i państwa” (1978). ). Dr Wolski pisał także do periodyków popularno-naukowych (Poznaj Świat, Kontynenty, Ziemia).

W publikacjach dra Wolskiego znajduje się również wiele pozycji dotyczących polskiej kultury materialnej, głównie z terenu Rzeszowszczyzny, ale też i innych, m.in.: Bartnictwo i pasiecznictwo Sanu w XV i XVI w. (1952), Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu 1909-1959; Kasztelan Antoni Morski (1716 -1776), Stan badań polskich nad osadnictwem wołoskim na północ od Karpat; Nieistniejące dwory z okolic Jarosławia (1999, 2000) cz. I i II, Przeworsk i okolice (2000), Z dziejów hodowli kóz na ziemiach polskich (1976), Jeszcze o polskim budownictwie drewnianym (1995) oraz wiele innych.

Należy też podkreślić, że dr Krzysztof Wolski interesował się również kulturami krajów europejskich i studiami porównawczymi pomiędzy Europą a Azją. W jego dorobku badawczym są też wyjazdy na badania do Rumunii, Bułgarii, na Węgry, także do Włoch i Izraela, Francji i Austrii czy odległej Armenii. Podczas swoich wyjazdów brał też udział w międzynarodowych konferencjach i sympozjach naukowych. I tak np. w 1966 r. uczestniczył w Afrykanistycznym Sympozjum w Senegalu, podczas którego otrzymał od samego cesarza Etiopii – Hajle Syllasje I (podobnie jak wszyscy inni uczestnicy) srebrną przypinkę Lwa Judy.

Krzysztof Wolski był wielokrotnie nagradzany za pracę w dziedzinie kultury (m.in. Srebrny Krzyż Zasługi), a za pomoc w ukrywaniu ludności pochodzenia żydowskiego wraz z rodziną trafił na listę Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata.
 

Eleonora Tenerowicz