Konserwacja i restauracja obrazów "Chrystus Milatyński" i "Matka Boska Częstochowska"
Treść
Na początku grudnia 2024 roku odbył się transport dwóch obrazów sztalugowych z krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych do Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Obrazy olejne na podobraziu płóciennym, przedstawiające Chrystusa Milatyńskiego i Matkę Boską Częstochowską, od lutego 2023 roku poddawane były konserwacji w ramach prac dydaktycznych w Pracowni Konserwacji i Restauracji Malowideł na Płótnie na Wydziale Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki. Nad obiektami pracowały studentki, wówczas II i III roku, Urszula Rams i Aleksandra Marcisz.
Oba obrazy charakteryzowały się dużym stopniem zniszczenia. Ich stan zachowania określono na zły. Podobrazie XIX-wiecznego (?) obrazu z wizerunkiem Jezusa Milatyńskiego było przycięte wzdłuż krawędzi i nie miało krosna. Przesączająca malowidło masa woskowo-żywiczna, która pokrywała niemal całą powierzchnię lica i odwrocia, spowodowała, że kompozycja obrazu stała się nieczytelna, a kolorystyka zniekształcona. Pociemniały werniks, a także ubytki warstwy malarskiej i zaprawy wpływały negatywnie na odbiór dzieła.
Podobrazie drugiego obrazu, datowanego na przełom XIX i XX wieku, z przedstawieniem Matki Boskiej Częstochowskiej, było kruche, zdeformowane i mocno zabrudzone. Brak krosna, widoczne przy brzegach rozdarcia i ubytki płótna, a także odspajająca się warstwa malarska świadczyły o bardzo złym stanie warstw technologicznych. Ponadto pokryte było z obu stron sadzą i brudem, a także ciemnymi zaciekami od strony odwrocia. Na całej powierzchni zaprawy występowały miseczkowate spękania, a ryt grzebykowania w tle uległ silnemu przetarciu. Warstwa lakieru nałożona na lico zaciemniała obraz, nadając mu brunatną barwę.
Celem konserwacji było zabezpieczenie obu obrazów przed dalszym zniszczeniem, umożliwiające bezpieczne przechowywanie ich w muzeum, oraz przywrócenie im walorów estetycznych spełniających warunki ekspozycyjne. Prace rozpoczęto od zapoznania się z budową technologiczną i danymi inwentaryzacyjnymi obiektów, które obejrzano dokładnie w świetle dziennym i fluorescencji UV. Wykonano analizę składu pierwiastkowego metodą XRF. Obrazy oczyszczono z obu stron, usuwając również ślady poprzednich działań konserwatorskich w postaci masy woskowo-żywicznej, lakieru i przemalowań. Następnie obiekty poddano relaksacji na stole niskociśnieniowym i wykonano naprawy podobrazia, przygotowując je do dublażu na nowe płótna. Dalsze działania dostosowano do stanu zachowania, przeprowadzając konserwację pełną w wypadku obrazu Chrystus Milatyński i zachowawczą w wypadku obrazu Matka Boska Częstochowska.
Profesjonalnie wykonana konserwacja, przeprowadzona z dbałością na każdym etapie prac i z bardzo dobrym wyczuciem estetycznym, przyczyniła się do uratowania obrazów i wydobyła ich piękno. Charakter malowideł i efekty pracy konserwatorskiej prezentujemy poniżej. Muzealia będzie można obejrzeć w ramach planowanych wydarzeń i wystaw w MEK.
Oba obrazy charakteryzowały się dużym stopniem zniszczenia. Ich stan zachowania określono na zły. Podobrazie XIX-wiecznego (?) obrazu z wizerunkiem Jezusa Milatyńskiego było przycięte wzdłuż krawędzi i nie miało krosna. Przesączająca malowidło masa woskowo-żywiczna, która pokrywała niemal całą powierzchnię lica i odwrocia, spowodowała, że kompozycja obrazu stała się nieczytelna, a kolorystyka zniekształcona. Pociemniały werniks, a także ubytki warstwy malarskiej i zaprawy wpływały negatywnie na odbiór dzieła.
Podobrazie drugiego obrazu, datowanego na przełom XIX i XX wieku, z przedstawieniem Matki Boskiej Częstochowskiej, było kruche, zdeformowane i mocno zabrudzone. Brak krosna, widoczne przy brzegach rozdarcia i ubytki płótna, a także odspajająca się warstwa malarska świadczyły o bardzo złym stanie warstw technologicznych. Ponadto pokryte było z obu stron sadzą i brudem, a także ciemnymi zaciekami od strony odwrocia. Na całej powierzchni zaprawy występowały miseczkowate spękania, a ryt grzebykowania w tle uległ silnemu przetarciu. Warstwa lakieru nałożona na lico zaciemniała obraz, nadając mu brunatną barwę.
Celem konserwacji było zabezpieczenie obu obrazów przed dalszym zniszczeniem, umożliwiające bezpieczne przechowywanie ich w muzeum, oraz przywrócenie im walorów estetycznych spełniających warunki ekspozycyjne. Prace rozpoczęto od zapoznania się z budową technologiczną i danymi inwentaryzacyjnymi obiektów, które obejrzano dokładnie w świetle dziennym i fluorescencji UV. Wykonano analizę składu pierwiastkowego metodą XRF. Obrazy oczyszczono z obu stron, usuwając również ślady poprzednich działań konserwatorskich w postaci masy woskowo-żywicznej, lakieru i przemalowań. Następnie obiekty poddano relaksacji na stole niskociśnieniowym i wykonano naprawy podobrazia, przygotowując je do dublażu na nowe płótna. Dalsze działania dostosowano do stanu zachowania, przeprowadzając konserwację pełną w wypadku obrazu Chrystus Milatyński i zachowawczą w wypadku obrazu Matka Boska Częstochowska.
Profesjonalnie wykonana konserwacja, przeprowadzona z dbałością na każdym etapie prac i z bardzo dobrym wyczuciem estetycznym, przyczyniła się do uratowania obrazów i wydobyła ich piękno. Charakter malowideł i efekty pracy konserwatorskiej prezentujemy poniżej. Muzealia będzie można obejrzeć w ramach planowanych wydarzeń i wystaw w MEK.
