Wycinanka: rolnik i jego praca

zdjęcie zdjęcie

Wycinanka z czarnego, glansowanego papieru. Kompozycja dwustrefowa na planie prostokąta leżącego, przedstawiająca pracę na wsi. W górnej części, z lewej ukazana orka:  pochylony mężczyzna z batem w dłoni prowadzi pług, ciągnięty przez konia. Przed orzącym kogut i kura. Po prawej dwie krowy. Dalej biegnący za nimi pastuszek z kijem i pies. Poszczególne sekwencje sceny rozdzielone są drzewami o rozłożystych, symetrycznych koronach. W dolnej części wycinanki, z lewej przekrój  dwuizbowego domu ze strzechą. W większym pomieszczeniu ukazany mężczyzna pochylony nad stołem. Obok dziewczyna z warkoczem siedząca przy krosnach. Mniejsza izba to kuchnia, w której krząta się przy piecu kobieta, przy niej  stoi dziecko. Dalsza część kompozycji, z lewej podzielona jest na dwa poziomy. Wyżej, pomiędzy drzewami  przedstawiono kobietę klęczącą przy pieleniu, za nią niemowlę w kołysce z płachty oraz dwójkę dzieci trzymających się za ręce. Poniżej scena przy studni z żurawiem: z prawej mężczyzna nabierający wody, z lewej kobieta z kijanką (?) w dłoni, pochylająca się nad ławką i piorąca (?). Nad nią rozwieszone na sznurze części garderoby.

 

Autorką wycinanki jest Stanisława Bakuła (1925 – 1989). Ta kurpiowska artystka z mazowieckiej Puszczy Zielonej wychowała się w rodzinie, w której powszechnie zajmowano się  tradycyjnym rękodziełem. Nie dziwi więc, że Stanisława już we wczesnej  młodości sprawnie tkała pasiaste dywany, wykonywała wielkanocne palmy, pisanki, haftowała, „strzygła” wycinanki. Obdarzona talentem szybko zyskała uznanie nie tylko  mieszkańców rodzinnych Strzałek. Jej twórczość od 1948 roku nagradzana była na licznych konkursach oraz prezentowana na wystawach sztuki ludowej , publikowana w wielu wydawnictwach.

 

Niezwykły kunszt i doświadczenie warsztatowe artystki najpełniej objawiło się w tworzonych przez nią wycinankach. Z glansowanych papierów wyczarowywała charakterystyczne dla Puszczy Zielonej misterne leluje przypominające kształtem drzewa, gwiazdy  oraz ptaki. Te pierwsze  na początku lat 50. XX wieku stały się dla obdarzonej dużą wyobraźnią wycinankarki inspiracją do wykreowania  oryginalnych, trójpoziomowych kompozycji, które z czasem  zyskały nazwę „las”. Wpisane w płaszczyznę prostokąta rytmicznie powtarzające się, symetryczne motywy  stylizowanych drzew  uzupełniane były stojącymi pod nimi zwierzętami i ludźmi, . Niekiedy na rozbudowanych konarach zasiadały ptaki, zaś pnie drzew otaczało leśne runo.  Postaci zwierząt i ludzi ukazywane były zwykle w ruchu, dając złudzenie narracji.

 

„Lasy” z czasem zyskały naśladowczynie wśród innych wycinankarek kurpiowskich, które wzorując się na podstawowych zasadach kompozycji stworzonych przez Bakułową, zaczęły wykonywać mniej lub bardziej rozbudowane wycinanki, przeznaczone dla miejskiego odbiorcy.

 

Co ciekawe, „lasy” z czasem stały się inspiracją do tworzenia pokrewnych, jednobarwnych wycinanek obrazkowych. W odróżnieniu od pierwowzoru pozbawione były jednak osi symetrii, bowiem zasadnicze partie kompozycji wycinane były z arkusza niezłożonego papieru. Stanisława Bakuła stosowała tę technikę tworząc miedzy innymi szopki i  tak zwane kompozycje tematyczne.

 

W Muzeum Etnograficznym w Krakowie znajduje się zarówno wycinanka obrazkowa przedstawiająca codzienną pracę rodziny wiejskiej  jak i klasyczna wycinanka typu „las”.


Opracowała Beata Skoczeń-Marchewka. 

Bibliografia: 
http://www.nagrodakolberg.pl/laureaci-stanislawa_bakula (wyświetlone 15 I 2018)
Błachowski A., Polska wycinanka ludowa, Toruń 1986, s. 132 – 134
Red. Miszczyńska E., Wycinanki niezaplanowane… V Konkurs Sztuki Ludowej, Muzeum Częstochowskie, Częstochowa 2012, s. 8-10
zdjęcie
Inna wycinanka typu „las” Stanisławy Bakuły, nr inw. 56678/MEK
Opiekun: Beata Skoczeń-Marchewka Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane

Informacje

Numer inwentarzowy:
56680/MEK
Autorka:
Stanisława Bakuła
Datowanie:
1978
Miejsce powstania:
Strzałki, gm. Kadzidło, pow. ostrołęcki, woj. mazowieckie
Materiał:
papier glansowany
Technika:
wycinanie
Wymiary:
47 x 63 cm

Mapa lokalizacji

Strzałki, gm. Kadzidło, pow. ostrołęcki, woj. mazowieckie

W poprzednich tygodniach

13.02 – 19.02.2018
Fotografia dwustronna „Cnota i niecnota”
06.02 – 12.02.2018
Zeszyt z krojami do szycia
30.01 – 05.02.2018
Tkanina dekoracyjna z rysunkiem
23.01 – 29.01.2018
Nikifor
16.01 – 22.01.2018
Kołyska na biegunach
09.01 – 15.01.2018
Wycinanka Marii Kozłowej z Machowa
02.01 – 08.01.2018
Lusterko panny młodej
26.12 – 01.01.2018
Święta rodzina
19.12 – 25.12.2017
Makutra
12.12 – 18.12.2017
Tasak
05.12 – 11.12.2017
Król Herod – kukiełka do szopki
28.11 – 04.12.2017
Tabliczka o usługach św. Mikołaja
21.11 – 27.11.2017
Stojak do łuczywa „świecak”
14.11 – 20.11.2017
Miedzioryt: Święta Cecylia
07.11 – 13.11.2017
Żydowski amulet "wilczy ząb"
31.10 – 06.11.2017
Aleut polujący na fokę
24.10 – 30.10.2017
Kalendarz świąt - październik
17.10 – 23.10.2017
Spódnica indygo
17.03 – 23.10.2017
„Kosz na śmieci” – pojemnik ze skóry słonia afrykańskiego
10.10 – 16.10.2017
Klisze szklane
03.10 – 09.10.2017
Gusle
26.09 – 02.10.2017
Jarmułka dziecięca
19.09 – 25.09.2017
Szkaplerz buddyjski
12.09 – 18.09.2017
Czapla
05.09 – 11.09.2017
„Szatki” Dzieciątka Jezus
29.08 – 04.09.2017
Rysik
22.08 – 28.08.2017
Zapaska naramienna
15.08 – 21.08.2017
Brzytwa
08.08 – 15.08.2017
Zielnik Szymona Syreniusza
01.08 – 07.08.2017
Amulet płodności
25.07 – 31.07.2017
Tara
18.07 – 24.07.2017
Czarawiki
11.07 – 17.07.2017
Mątewka
04.07 – 10.07.2017
„Kamień Słońca” – kalendarz aztecki
27.06 – 03.07.2017
Buty panny młodej
20.06 – 26.06.2017
Kufer podróżny
13.06 – 19.06.2017
Diapozytyw - Kubu Leśni
06.06 – 12.06.2017
Grzebień dacharski
30.05 – 05.06.2017
Wizerunki przestępców
23.05 – 29.05.2017
Ryt na kamieniu - płytka dekoracyjna
16.05 – 22.05.2017
Antoni Toborowicz, „Kopernik”
09.05 – 15.05.2017
Pocztówka z Nazaretu
02.05 – 08.05.2017
Sito do przesiewania mąki
25.04 – 01.05.2017
„Skałka – tragedja ziemi polskiej” obraz Franciszka Walczowskiego
18.04 – 24.04.2017
Drzewko z odpustu Emaus
11.04 – 17.04.2017
Fotel dla panny młodej
04.04 – 10.04.2017
Pieczęć ceramiczna
21.03 – 27.03.2017
Fotografia rabina Dow Ber Meiselsa
14.03 – 20.03.2017
Grzechotka gliniana
07.03 – 13.03.2017
Lalka – motanka
28.02 – 06.03.2017
Zabawka ceramiczna – Baba z gęsią
21.02 – 27.02.2017
Rzeźba figuralna: kobiety pielęgnujące włosy
14.02 – 20.02.2017
Zegar ludowy
07.02 – 13.02.2017
Obrzędowe poncho dziewczęce
31.01 – 06.02.2017
Laurka dla dziadka
24.01 – 30.01.2017
Listonoszka
17.01 – 23.01.2017
Wycinanka Ignacego Dobrzyńskiego
10.01 – 16.01.2017
Czadari - afgańska burka
03.01 – 09.01.2017
Gwiazda kolędnicza
20.12 – 26.12.2016
Opłatek
13.12 – 19.12.2016
„Trijcia” – trójramienny świecznik cerkiewny
06.12 – 12.12.2016
Anioł - świecznik
29.11 – 05.12.2016
Widły do rozrzucania nawozu
22.11 – 28.11.2016
Strug bednarski
15.11 – 21.11.2016
Bańki lekarskie
08.11 – 14.11.2016
Syberyjskie figurki kultowe
01.11 – 07.11.2016
Sąd Ostateczny
25.10 – 31.10.2016
Karta różańcowa
18.10 – 24.10.2016
Waga do opium, w futerale
11.10 – 17.10.2016
Łyżnik schodkowy
04.10 – 10.10.2016
Miedzioryt: Święty Franciszek przed sułatanem
27.09 – 03.10.2016
Sarape - szal męski
20.09 – 26.09.2016
Przyrząd do zrywania jabłek
13.09 – 19.09.2016
Krakowskie stroje w kratę
06.09 – 12.09.2016
Jonasz w paszczy wieloryba
30.08 – 05.09.2016
Papuga
23.08 – 29.08.2016
Poszewka na jasiek
16.08 – 22.08.2016
Drzeworyt: Grób Matki Boskiej Kalwaryjskiej
09.08 – 15.08.2016
Ceramiczne figurki: krokodyl, jaguar, żółw
02.08 – 08.08.2016
Fotografia: Cmentarz Żydowski w Krakowie
26.07 – 01.08.2016
Marionetka teatru yokthai pwe: Thungedaw
19.07 – 25.07.2016
Stolik
12.07 – 18.07.2016
Bałałajka
05.07 – 11.07.2016
Fotografia: Pakowanie zebranych jagód
28.06 – 04.07.2016
Tanggeon - męska czapka z włosia
21.06 – 27.06.2016
Pętlica na palmę
14.06 – 20.06.2016
Wzornik druków batikowych na tkaninie
07.06 – 13.06.2016
Płótnianka męska
31.05 – 06.06.2016
Lalki – zabawki
24.05 – 30.05.2016
Gorset dziecięcy krakowski
17.05 – 23.05.2016
Drezynka - tandem
10.05 – 16.05.2016
Maźnica
03.05 – 09.05.2016
1 Maj. Afryka-Dżungla
26.04 – 02.05.2016
Potak
19.04 – 25.04.2016
Narzędzie do wykopywania bulw i korzeni jadalnych
12.04 – 18.04.2016
Koszula kobieca
05.04 – 11.04.2016
Gwizdek ceramiczny
29.03 – 04.04.2016
Dzwonek gliniany
22.03 – 28.03.2016
Księga Estery (Megilat Ester)
15.03 – 21.03.2016
Święty Józef z Dzieciątkiem
08.03 – 14.03.2016
Torebka damska
01.03 – 07.03.2016
Leśny dziadek
23.02 – 29.02.2016
Maska satimbe
16.02 – 22.02.2016
Dabba - menażka indyjska
09.02 – 15.02.2016
Maselniczka z Włocławka
02.02 – 08.02.2016
Talerz pamiątkowy
26.01 – 01.02.2016
Drzwi jednoskrzydłowe
19.01 – 25.01.2016
Iket kepala - męska chusta batikowa
12.01 – 18.01.2016
Wycinanka „fajerka”
05.01 – 11.01.2016
Rozpinki tkackie
29.12 – 04.01.2016
Zegar ścienny z budzikiem
22.12 – 28.12.2015
Opłatek
15.12 – 21.12.2015
Spodnie
08.12 – 14.12.2015
Szlachetna Paczka
01.12 – 07.12.2015
Kafel
24.11 – 30.11.2015
Zamek drewniany
17.11 – 23.11.2015
Chusta naramienna, "turecka"
10.11 – 16.11.2015
Zmora, rzeźba Ignacego Kamińskiego
03.11 – 10.11.2015
Płód lamy - ofiara
27.10 – 02.11.2015
„Śmierć sprawiedliwego i niesprawiedliwego”
20.10 – 26.10.2015
Żupan kobiecy
13.10 – 19.10.2015
Korowaj
06.10 – 12.10.2015
Naszyjnik z medalionem
29.09 – 05.10.2015
Odciski stempli kowalskich
22.09 – 28.09.2015
Święta Tekla
15.09 – 21.09.2015
Dyplom Adolfa Aleksandrowicza
08.09 – 14.09.2015
Ul
01.09 – 07.09.2015
Mundurek szkolny
25.08 – 31.08.2015
Pierścionek kobiecy
18.08 – 24.08.2015
Kacip - przecinak do orzeszków areki
11.08 – 17.08.2015
Bitwa warszawska
04.08 – 10.08.2015
Laska - ciupaga
28.07 – 03.08.2015
Tkanina dekoracyjna z Beninu
21.07 – 27.07.2015
Dzbanek Wawrzyńca Dudziewicza
21.07 – 27.07.2015
Zabawka - niespodzianka
07.07 – 13.07.2015
Kijanka do prania
30.06 – 06.07.2015
"Mój dom w klematisach kwitnących"
16.06 – 22.06.2015
Statek czarownika
09.06 – 15.06.2015
Ładyszka
02.06 – 08.06.2015
Czarango (charango) – andyjska lutnia krótkoszyjkowa
26.05 – 01.06.2015
Proca z glinianymi kulkami
19.05 – 25.05.2015
Pierścień do wozu
12.05 – 18.05.2015
Mokasyny
05.05 – 11.05.2015
Łada z owocem łona – Orantka, obraz Franciszka Walczowskiego
28.04 – 04.05.2015
Montera – hełm tancerza Tinku
21.04 – 27.04.2015
Staloryt
14.04 – 20.04.2015
Pług
07.04 – 13.04.2015
Bon dominalny
31.03 – 06.04.2015
Chrystus Upadający pod krzyżem, autorstwa Stanisława Hołdy
24.03 – 30.03.2015
Kabat męski
10.03 – 16.03.2015
Model warsztatu tkackiego
03.03 – 09.03.2015
Shinonome – „Chmury o wschodzie słońca”
24.02 – 02.03.2015
Wyzwolenie Stanisława Boby na czeladnika
17.02 – 23.02.2015
Nabijarka do tytoniu
10.02 – 16.02.2015
Obroża przeciw wilkom
03.02 – 09.02.2015
Ścięgna renifera
27.01 – 02.02.2015
Akwarela Józefa Ignacego Kraszewskiego
20.01 – 26.01.2015
T’ipina - przyrząd do oczyszczania kukurydzy
13.01 – 19.01.2015
Hełm wojownika
06.01 – 12.01.2015
Pudełko z kadzidłem
08.04 – 14.04.2014
Młotek Pucheroka
01.04 – 07.04.2014
Kozik
25.03 – 31.03.2014
Podgłówki
18.03 – 24.03.2014
Krzyż procesyjny
11.03 – 17.03.2014
Ciasnocha
04.03 – 10.03.2014
Kłoda popielcowa
25.02 – 03.03.2014
Błękitna ceramika z Multanu
18.02 – 24.02.2014
Model domu podhalańskiego
11.02 – 17.02.2014
Kamlejka
04.02 – 10.02.2014
Janczary - dzwonki
28.01 – 03.02.2014
Maski karnawałowe
21.01 – 27.01.2014
Pończochy
14.01 – 20.01.2014
Sanie wyjazdowe
07.01 – 13.01.2014
Fotografia Karola Suchanka
31.12 – 06.01.2014
Pistolet huculski
24.12 – 30.12.2013
Korona wigilijna
17.12 – 23.12.2013
Pająk
10.12 – 16.12.2013
Forma piernikowa z szopką
03.12 – 09.12.2013
Diabełek
26.11 – 02.12.2013
Świecznik "trijcia"
19.11 – 25.11.2013
wycinanki z Tarnowicy
12.11 – 18.11.2013
Koszula męska z Gwatemali
05.11 – 11.11.2013
Fajka huculska - lulka
29.10 – 04.11.2013
Pas siatkowy
22.10 – 28.10.2013
Koszyk
15.10 – 21.10.2013
Bluzka kobieca huipil (güipil)
08.10 – 14.10.2013
Matka Boska Różańcowa - obraz
01.10 – 07.10.2013
Chustka z Wstawy Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie, 1909
24.09 – 30.09.2013
Forma na ser
17.09 – 23.09.2013
Przy krosnach - obraz Sylweriusza Saskiego
10.09 – 16.09.2013
Notatki terenowe Zdzisława Szewczyka
03.09 – 09.09.2013
Medalik z wizerunkiem Matki Bożej Piaskowej
27.08 – 02.09.2013
Tsiqenti – korona szefa wioski
20.08 – 26.08.2013
Próbki tkanin z Instytutu Sztuki PAN
13.08 – 19.08.2013
Cep
06.08 – 12.08.2013
Kontrakt z Iłży
30.07 – 05.08.2013
Sierp
23.07 – 29.07.2013
Adam i Ewa
16.07 – 22.07.2013
Plakat propagandowy z epoki socrealizmu
09.07 – 15.07.2013
Tron z Zanzibaru
02.07 – 08.07.2013
Kolczyki męskie
25.06 – 01.07.2013
Makatka dla nauczycieli
18.06 – 24.06.2013
Kosz wianny
11.06 – 17.06.2013
Strój i ozdoby Sanów
04.06 – 10.06.2013
Fotografia wykonana w technice ferrotypii
28.05 – 03.06.2013
Gorset kobiecy ślubny
21.05 – 27.05.2013
Strug
14.05 – 20.05.2013
Łyżka do śorbetu
07.05 – 13.05.2013
Fotografia terenowa prof. Eugeniusza Frankowskiego
30.04 – 06.05.2013
Rower do zjeżdżania z górki
23.04 – 29.04.2013
Dzwonek dla owiec
16.04 – 22.04.2013
Czapeczki dla niemowląt
02.04 – 08.04.2013
Kredyt nie żyje
26.03 – 01.04.2013
Forma na baranka z ciasta
12.03 – 18.03.2013
Wycinanka: Kwiaty w wazonie
05.02 – 11.03.2013
List Felicji Curyło do prof. Romana Reinfussa
26.02 – 04.03.2013
Kapelusz dostojnika buriackiego
12.02 – 18.02.2013
Model sań
05.02 – 11.02.2013
Spódnica kuligowa
29.01 – 04.02.2013
Ekeko – bożek obfitości
22.01 – 28.01.2013
Portret Klimka Bachledy
15.01 – 21.01.2013
Smok wawelski
08.01 – 14.01.2013
Zasłonka na ikony "bożniczka"
01.01 – 07.01.2013
Bęben obręczowy
25.12 – 31.12.2012
Kartka noworoczna
18.12 – 24.12.2012
Dzieciątko Jezus
11.12 – 17.12.2012
Żyrandol – ozdoba choinkowa
04.12 – 10.12.2012
Chorągiew procesyjna dwustronna
03.12 – 27.11.2012
Miech kowalski
26.11 – 20.11.2012
Figura satyryczna: śpiewak operowy
19.11 – 13.11.2012
Szkandela
06.11 – 12.11.2012
Żelazko do układania włosów
30.10 – 05.11.2012
Folusz
29.10 – 23.10.2012
Karapuza
16.10 – 22.10.2012
Skrzynia wianna
09.10 – 15.10.2012
Blaszane formy na budyń
02.10 – 08.10.2012
Drzeworyt: Chrystus Frasobliwy
25.09 – 01.10.2012
Żeńcy
18.09 – 24.09.2012
Dzban na wodę
11.09 – 17.09.2012
Kamizelka mieszczki żywieckiej

Zbiory

Kolekcje