Naczynia Gniewu Bożego

zdjęcie obiektu zdjęcie obiektu

Ilustracja do Apokalipsy św. Jana 16,1-17, przedstawiająca siedmiu aniołów z czaszami gniewu bożego (Idźcie i wylejcie siedem czasz gniewu Boga na ziemię… Apok. 16, 1). Anioły w długich, suto marszczonych sukniach, unoszą się w powietrzu (z wyjątkiem jednego, przy studni), dzierżąc w dłoniach naczynia, z których wylewają ich zawartość na ziemię, morze, rzeki, słońce, w powietrze oraz na tron Bestii, spoczywającej w prawym, dolnym rogu. Bestia przedstawiona jest jako hybryda o ogonie smoka, skrzydłach ptaka i łapach zakończonych ostrymi pazurami. Na jej spłaszczonej, wydłużonej głowie podwójna korona, nad nią biała plama (wyjaśnienie poniżej). Z otwartego pyska bestii wydobywa się ogień, skierowany w stronę czterech mężczyzn, odzianych w bogate stroje z koronami na głowach (a są to duchy czyniące znaki – demony, które wychodzą ku królom całej zamieszkałej ziemi… Apok. 16, 17). W głębi kompozycji, z lewej, zbity w gromadę tłum, spogląda na aniołów, wzburzone przy brzegu morze, niebo zasłonięte chmurami. Na horyzoncie widoczne rozpadające się budowle.

 

Drzeworyt został odbity w połowie XIX wieku z klocka drzeworytniczego, wykonanego przed 1534 r. przez „Mistrza M.S.”. Po raz pierwszy ukazał się w tzw. Biblii Lutra, wydanej w 1534 r. w języku niemieckim przez drukarza Hansa Luffa w Wittenberdze. Później klocek trafił do Pragi, gdzie posłużył do ilustracji Biblii, przetłumaczonej na język czeski. Około 1560 r. został zakupiony przez krakowskich drukarzy: Mikołaja i Stanisława Scharffenbergerów i wykorzystany w polskojęzycznym wydaniu Biblii w 1561 r., którą przełożył profesor teologii Akademii Krakowskiej - Jan Nycz ze Lwowa, zwany Leopolitą.

 

W luterańskim oryginale Bestia została wymownie przedstawiona z tiarą na głowie – symbolem godności papieskiej. Już w wydaniu praskim zatarty został antypapieski wydźwięk przedstawienia, przez wycięcie górnej części tiary. To dlatego na odbitce oglądać możemy tajemniczą, białą plamę nad głową Besti...

 

Drzeworyt trafił do Działu Sztuki w 1990 r. jako przekaz z Archiwum MEK. Współcześnie klocki drzeworytnicze z wittenberskiej drukarni Luffa, z których odciśnięto między innymi opisywaną grafikę przechowywane są w zbiorach Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ich fascynującą historię opisuje prof. Stanisław Waltoś (S. Waltoś, Dzieje klocków drzeworytniczych, wykonanych dla Biblii Lutra z 1534 r., (W:) Curia Maior. Studia z dziejów kultury ofiarowane Andrzejowi Ciechanowieckiemu. Warszawa 1990.

 

Opracowała Beata Skoczeń-Marchewka.

Opiekun: Beata Skoczeń-Marchewka Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane