Montera – hełm tancerza Tinku

zdjęcie obiektu zdjęcie obiektu

Hełm, zwany (z jez. hiszp.) montera, przypominający kształtem hełmy hiszpańskich konkwistadorów, jest częścią męskiego stroju do tradycyjnego tańca Tinku. Całość stroju tworzą: spodnie, pas, koszula, kurtka, wełniana czapka chullo z nausznikami, wkładana pod hełm oraz sandały. Dopełnieniem są szalik i specjalna mała torebka na liście koki.

 

Grupy taneczne Tinku można dzisiaj spotkać na popularnych festiwalach i paradach w różnych regionach Boliwii. Jednak ten dynamiczny taniec, wykonywany w rytm andyjskiej muzyki, wywodzi się z tradycji grup etnicznych zamieszkujących północną część departamentu Potosi w południowej Boliwii. W niektórych miejscowościach tego rejonu, w prowincjach Charcas i Chayanta, Tinku zachowało swój rytualny charakter.

 

Uważa się, że początki Tinku sięgają odległych czasów przedinkaskich. W językach dwu największych i najważniejszych tradycyjnych społeczności zamieszkujących Boliwię – Quechua i Aymara – tinku oznacza starcie, potyczkę. Taniec nawiązuje do rytualnej walki wręcz, prowadzonej w parach miedzy przedstawicielami dwóch społeczności, stających w obronie swojego terytorium. Celem tej próby sił jest złożenie ofiary z krwi dla Pachamamy – Matki Ziemi, połączone z prośbą o urodzaj i obfitość plonów.

 

Najbardziej znanym miejscem, gdzie odbywa się rytualne Tinku jest Macha, miasto oddalone ok. 120 km na północ od stolicy stanu Potosi. Obrzęd odbywa się tu co roku 3 maja. Walka rozpoczyna się indywidualnymi starciami pomiędzy przeciwnikami z rywalizujących ze sobą grup czy obozów. Poszczególne potyczki odbywają się w świątecznej atmosferze: towarzyszą im muzyka, tańce i obfite spożywanie chichy – pierwsze krople tego niskoprocentowego napoju alkoholowego są ofiarą składaną Matce Ziemi w intencji urodzaju i obfitych zbiorów, podobnie jak krew przelana w rytualnej walce.

 

Cały strój tancerza Tinku został pozyskany specjalnie dla Muzeum przez o. Piotra Kycia z Sekretariatu Misyjnego Franciszkanów (OFMConv) w Krakowie, podczas odwiedzin misyjnych w Boliwii, w jednym z warsztatów w Cochabambie, gdzie szyją stroje dla róznych grup tancerzy.

 

Opracowała Eleonora Tenerowicz.

 

Wybrana literatura:

Elizabeth Arkush, Charles Stanish, Interpreting Conflict in the Ancient Andes Implications for the Archaeology of Warfare [w:] Current Anthropology, Volume 46, Number 1, February 2005

Melania Calestani, An Anthropological Journey into Well-Being: Insights from Bolivia; Springer Science & Business Media, 2012

Sanne Derks, Power and Pilgrimage: Dealing with Class, Gender and Ethnic Inequality at a - Bolivian Marian Shrine; Volume 47 di Nijmegen studies in development and cultural change; LIT Verlag Münster, 2009 

Ladona Beth Martin-Frost, Pedagogy and Politics in Bolivian Music Education at the End of Neoliberal Reform; Univ. of Illinois at Urbana-Champaign, ProQuest, 2009

Mariano Baptista Gumucio, Cultural policy in Bolivia, Unesco 1978; [w:] (http://unesdoc.unesco.org/images/0002/000299/029923eo.pdf)

Henry Stobart, Music and the Poetics of Production in the Bolivian Andes; SOAS musicology series, Ashgate Publishing, Ltd., 2006

http://traditionscustoms.com/festivals/Tinku

https://www.msu.edu/~torresm2/peru/Tinku.pdf

http://www.leonidfotos.com/words/the-tinku/

Opiekun: Eleonora Tenerowicz Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane

Informacje

Numer inwentarzowy
80644/MEK
Datowanie
2007 r.
Materiał
Skóra bydlęca z sierścią, drut, pompony włóczkowe, barwione pióra, dziergane klapy
Technika
Formowanie skóry, szycie, mocowanie drutem
Wymiary
Wys. ok. 21 cm (bez ozdób); dł. ozdoby szczytowej - 30 cm

Mapa lokalizacji

Boliwia, dystrykt Potosi, prowincja Charcas-Chayanta

pozyskany w Cochabamba

Zbiory

Kolekcje