Listonoszka

zdjęcie obiektu zdjęcie obiektu
Autor przedstawił scenę rodzajową. Listonoszka w pocztowym mundurze starannie namalowanym ultramaryną stoi z wyciągniętą na powitanie prawą ręką, skierowaną w stronę starego mężczyzny, który siedzi na ławce i podpiera się laską. Widać, że mężczyzna dobrze przygotował się na wyczekiwane przyjście listonoszki. Świadczy o tym odświętny strój, taki,  jaki nosi się do kościoła albo zakłada na inne wyjątkowe uroczystości. Wyróżnia go starannie zapięta marynarka i kapelusz na głowie. Scenie spotkania z listonoszką przygląda się kobieta, która dla odmiany prezentuje się w roboczym ubiorze gospodyni domowej, z fartuchem w pasie i chustą na głowie.
 
Zapewne autor tej rzeźby, będący wnikliwym obserwatorem życia codziennego i zwyczajów, chciał pokazać powagę sytuacji dla starego człowieka i jego rodziny, powtarzającej się jak rytuał, zazwyczaj w tym samym dniu każdego miesiąca, kiedy to do domu przychodził listonosz, dawał do podpisania urzędowy dokument i przekazywał emeryturę. Ta z pozoru banalna sytuacja za każdym razem była wyrazem uznania dla seniora w rodzinie, jego lat pracy i troski o gospodarstwo.
 
Mieczysław Piwko (1923-1994) mieszkał w Paszynie, był rolnikiem i strażakiem. Należał do Stowarzyszenia Twórców Ludowych, brał udział w wielu wystawach w kraju i za granicą. Zaliczany jest do grona pierwszych twórców z tzw. paszyńskiego ośrodka sztuki ludowej. Ośrodek ten powstał na przełomie lat 60. i 70. XX wieku z inicjatywy ks. proboszcza Edwarda Nitki. Uznał on, że sztuka i plastyka wzmocni więzi pomiędzy ludźmi, a także pomoże w działalności duszpasterskiej. Za pierwszego twórcę z Paszyna uznawany jest Wojciech Oleksy (1903-1985). Wkrótce w jego ślad poszli inni mieszkańcy wsi. Dominowali amatorzy rzeźby. Drugą dziedziną było malarstwo na szkle. W opiekę nad twórcami zaangażował się artysta plastyk Franciszek Palka.

W 1972 roku twórcy z Paszyna - Wojciech Oleksy, Mieczysław Piwko i Andrzej Głód - odnieśli sukces, zdobywając czołowe nagrody w Pierwszym Konkursie Współczesnej Rzeźby Ludowej Karpat Polskich w Nowym Sączu. Ośrodek paszyński stał się znany w kraju i zagranicą, przyciągał kolekcjonerów i dziennikarzy. Skłoniło to ks. Edwarda Nitkę do zorganizowania na plebanii swego rodzaju izby muzealnej z wystawą prac rzeźbiarzy i malarzy z Paszyna. Ks. Nitka jako animator ośrodka twórczości ludowej i promotor wielu samorodnych talentów otrzymał Nagrodę im. Brata Alberta i nagrodę im. Oskara Kolberga (1978). Dzięki inicjatywie kolejnego proboszcza, ks. Stanisława Janasa, w rozbudowanej plebanii otwarto w 1994 roku Muzeum Parafialne Sztuki Ludowej. Wśród zgromadzonych tam przez lata zbiorów, wyróżniają się prace najwybitniejszych autorów, do których, oprócz wymienionych wyżej Oleksego, Piwki i Głoda, zaliczają się: Stanisław Oleksy, Stanisław Mika, Wojciech Mika, Andrzej Drożdż, Stanisław Poręba, Janina Mordarska, Józef Orlecki, Alfred Miczołek, Maria Jasińska, Piotr Kożuch, Anna Padoł, Zenon Głód, a także Ewa Pogwizd z Mystkowa.
 
Opracował Grzegorz Graff.
 
Bibliografia:
Antoni Kroh, Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich, Wrocław 1979 (zob. "Paszyński fenomen", s. 53-63).
Mieczysław Piwko, Życiorys, "Polska Sztuka Ludowa", 1989, nr 4, s. 229.
Anna Wieczorkiewicz, Joanna Zatorska, Mieczysław Piwko o sztuce, "Polska Sztuka Ludowa", 1989, nr 4, s. 230-231.
O ks. Edwardzie Nitce zob. Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne, t. I, red. E.Fryś-Pietraszkowa, A.Kowalska-Lewicka, A.Spiss, Wrocław-Kraków 2002, s. 220-221 (nota A.Kroha).
Opiekun: Grzegorz Graff Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane