Gorset dziecięcy krakowski

zdjęcie obiektu zdjęcie obiektu

Gorset uszyty z czarnego aksamitu, zdobiony motywami roślinnymi wykonanymi z różnego kształtu kolorowych cekinów i koralików. U dołu zakończony jest zaokrąglonymi kaletkami. Wzdłuż wszystkich brzegów naszyta złota i czerwona krepinka, z przodu wiązany czerwoną wstążką. Gorset prezentowany był na wystawie „Pamiątka z Krakowa” w Muzeum Etnograficznym w Krakowie w 2004 r. Podczas wystawy firma „Kramik” urządziła kram ze współczesnymi pamiątkami z Krakowa, wśród których był między innymi prezentowany gorset.

 

Czarne aksamitne gorsety, zdobione kolorowymi cekinami, są jednym z najbardziej rozpoznawalnych i nieodłącznych elementów stroju małej Krakowianki. Stanowią stały element wizualny podczas uroczystości religijnych (np. przez dziewczynki sypiące kwiatki w czasie procesji Bożego Ciała i państwowych, występów szkolnych czy zabaw karnawałowych.

 

Gorsety tego typu, ale w wersji dla kobiet, upowszechniły się w całym kraju już w dwudziestoleciu międzywojennym, dzięki sprzedaży w krakowskich Sukiennicach. Początkowo szyte były głównie z myślą o odbiorcach miejskich i turystach jako pamiątka z Krakowa lub rodzaj przebrania. Z czasem, poniekąd wtórnie, trafiły także na wieś, zwłaszcza tam, gdzie lokalny strój zaginął. Obecnie, według wielu mieszkanek wsi podkrakowskich, to właśnie gorset z Sukiennic w komplecie z zieloną tybetową spódnicą i białą haftowaną koszulą stanowią strój krakowski.

 

Jednakże, należy podkreślić, że opisywane gorsety nie miały bezpośredniego odpowiednika w ubiorach odświętnych mieszkanek podkrakowskich wsi. Były ich dowolnym przekształceniem, tak w warstwie wizualnej, jak i na poziomie funkcji. Żadna z licznych odmian ludowych gorsetów krakowskich nie wykazuje oczywistego podobieństwa w kroju, zdobnictwie czy typie kaletek do gorsetów z Sukiennic. Ich wygląd może stanowić próbę uproszczenia i stworzenia modelowego gorsetu krakowskiego, będącego swoistym odzwierciedleniem wszystkich odmian. Wizualnie może również nawiązywać do dawnych kostiumów i przebrań karnawałowych szlachcianek z XIX wieku, kiedy to upowszechniła się moda na Krakowiaków i strój krakowski. Z kolei na poziomie pełnionych funkcji, gorset przeszedł od wiejskiego ubioru odświętnego zaświadczającego m.in. o tożsamości lokalnej, statusie materialnym i stanie cywilnym, do rodzaju kostiumu, przebrania, noszonego w każdym zakątku Polski, nie tylko przez bogate panny, ale i przez dzieci i starsze kobiety.

 

Gorset stanowi jeden z elementów najbogatszej w Polsce kolekcji krakowskich gorsetów. W kolekcji Muzeum Etnograficznego znajduje się ok.300 różnych gorsetów pochodzących z całego obszaru zamieszkiwanego przez grupę etnograficzną Krakowiaków.

 

Opracowała Ewa Rossal.

Opiekun: Elżbieta Pobiegły Zadaj pytanie o obiekt

Obiekty powiązane

Informacje

Numer inwentarzowy
76115/MEK
Datowanie
2003 rok
Materiał
aksamit, cekiny, koraliki, krepinka
Technika
Szycie maszynowe
Wymiary
dł.tyłu 32,5 cm

Mapa lokalizacji

Kraków, firma "Kramik"

Zbiory

Kolekcje