T T
zdjęcie

KTO TO WIE(Ś) – wystawy plenerowe

Kraków I Nowy Sącz

– otwarcie wystaw –
Kraków: 21 września 2018 (piątek), godz. 12.00, plac Wolnica
Nowy Sącz: 23 września 2018 (niedziela), godz. 13.00, Sądecki Park Etnograficzny

 

Czy fascynacja wsią musi prowadzić do ucieczki z miasta? Czy, odwołując się do wiejskich tradycji, da się uciec od ciasnego kanonu? Czy można pozwolić sobie na eksperyment? Jak, sięgając do lokalnych źródeł, nie zastygnąć w powielaniu dobrze znanych motywów? Jak przebudzić moc dziedzictwa? Próbą znalezienia odpowiedzi na te pytania są dwie plenerowe wystawy – Kto to wie(ś)? gra z tradycją / gra z wyobraźnią na placu Wolnica w Krakowie oraz Kto to wie(ś)? na własną rękę / na własną miarę w Sądeckim Parku Etnograficznym.

 

Wystawy przygotowane przez Muzeum Etnograficzne w Krakowie to propozycja spojrzenia na polską wieś i jej (nasze wspólne?) dziedzictwo na nowo, bez uprzedzeń. Wpisują się w przedsięwzięcie Województwa Małopolskiego pn. „Niezwykła Małopolska Wieś”, realizowane od dwóch lat w formie konkursu. Zwraca ono uwagę na wspólną wartość, jaką stanowi krajobraz, oraz mądre zagospodarowanie przestrzeni publicznej. Wystawy Kto to wie(ś)? rozwijają te właśnie idee. Pierwsza z wystaw wnika w stałą ekspozycję Sądeckiego Parku Etnograficznego, druga wypełnia plac Wolnica w Krakowie. Obydwie wywiedzione są ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie, w duchu praktykowanego przez Muzeum współdziałania z artystami i rzemieślnikami. Dawne świadectwa życia ludzi traktowane są tu jako inspiracja do myślenia o współczesności i zmiany świata wokół siebie.

Gra z tradycją i wyobraźnią na placu Wolnica w Krakowie

Wystawa nawiązuje do działalności Stowarzyszenia Warsztaty Krakowskie (1913–26), którego członkowie, artyści-projektanci, łączyli fascynację kulturą tradycyjną z szacunkiem dla rzemiosła i wiarą, że każdy człowiek nosi w sobie poczucie piękna. Nie próbowali kopiować folkloru, ale przetwarzali według własnych upodobań wywiedzione z niego motywy, formy, pomysły technicznych rozwiązań. Projektowali i wytwarzali przedmioty użyteczne i piękne, do zdobienia których często zatrudniali dzieci i młodzież. Zakładali bowiem, że kluczem do uzyskania wyjątkowych, niepowtarzalnych ornamentów jest… brak wykształcenia plastycznego, nieskrępowana edukacją wyobraźnia. Wśród adeptek Warsztatów szczególnie wyróżniały się siostry Kogutówny – Józefa i Zofia. Także ich prace stały się punktem wyjścia czasowej aranżacji placu Wolnica.

Pomysł przeobrażenia placu Wolnica wprost czerpie z dorobku Warsztatów i podejmuje ich twórczy eksperyment. Nie ukrywa fascynacji wiejską kulturą tradycyjną, a jednak swoją moc czerpie nie tyle z kanonu, co z jego autorskiej interpretacji i z wyobraźni. Można się tu przechadzać, można przysiąść, pobawić się – swobodnie spędzić czas i poszukać czegoś dla siebie. Niemal pusty do niedawna plac zamieszkują teraz zainspirowane maleńkimi laleczkami, toczone z drewna figury. Ożywiają go kolory i wzory zaczerpnięte z rysunków powstałych w pracowniach Warsztatów. Na instalacjach pojawiają się także wizerunki dawnych bywalców placu – przestrzeni, w której przed II wojną światową toczyła się handlowa, a przy okazji kulturowa wymiana (nazwa Wolnica pochodzi od forum liberum, czyli prawa wolnego handlu, które umożliwiało kupcom raz w tygodniu sprzedawanie mięsa poza jatkami). To miejsce, gdzie spotykali się sąsiedzi z dzielnicy Kazimierz, przyjezdni i miejscowi rzemieślnicy, mieszkańcy podkrakowskich wsi sprzedający warzywa, gęsi, sery. Czy możliwe, by nie podpatrywali siebie nawzajem? 

 

KTO TO WIE(Ś)? gra z tradycją / gra z wyobraźnią
pl. Wolnica, Kraków
21.09–31.10.2018
codz., wstęp wolny
W czasie trwania wystawy na placu Wolnica oryginalne przedmioty z Warsztatów Krakowskich można oglądać na ekspozycji w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, w Ratuszu na pl. Wolnica 1 (wstęp wolny).


Na własną rękę i na własną miarę w Nowym Sączu

Wystawa wpisana w pejzaż sądeckiego skansenu to opowieść o ważnych składnikach wiejskiego świata – takiego, jaki możemy poznać dzięki etnograficznej kolekcji. Sześć artystycznych instalacji w otoczeniu drewnianych zagród i chat prowokuje do spotkania z dziedzictwem wsi w nowy sposób – osobiście, na własną rękę. 


Obiekt „Gromada” z fotografiami dawnych mieszkańców dzisiejszej Małopolski (przedstawicielami różnych grup etnicznych i religijnych) przypomina o bliskim i współzależnym bytowaniu, na którym opierało się wiejskie poczucie wspólnoty – niewolne od kryzysów i napięć. Instalacje „Tworzywo”, „Rzeczy”, „Z_ręczność” i „Patent” zbudowane są z artystycznie przetworzonych rzemieślniczych metod i wiejskich narzędzi – dowodów pomysłowości naszych babć i dziadków, którzy urządzali swój świat z lokalnych tworzyw, przy pomocy sprytnych wynalazków i przekazywanych z pokolenia na pokolenie umiejętności. Zaś „Figura”, autorska interpretacja twórczości Karola Wójciaka-Heródka z Lipnicy Wielkiej, przenosi w sferę znaków i wartości, przywołuje ich moc. Czy my, mieszkańcy dzisiejszych miast i wsi, mamy szansę znaleźć tu coś swojego? 

KTO TO WIE(Ś)? na własną rękę / na własną miarę
Sądecki Park Etnograficzny (oddział Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu)
23.09–31.10.2018
do 15.10.: wt.–nd. 10.00–18.00 (ostatnie wejście 16.00)
od 16.10.: wt.–nd. 9.00–15.00  (ostatnie wejście 13.00)

***
Wystawa fotograficzna towarzysząca finałowi konkursu NIEZWYKŁA MAŁOPOLSKA WIEŚ
Miasteczko Galicyjskie (oddział Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu)
ul. Lwowska 226
23–30 września 2018
do 15.10.: wt.–nd. 10.00–18.00 (ostatnie wejście 17.00)
od 16.10.: wt.–nd. 9.00–16.00  (ostatnie wejście 15.00)
Autorem zdjęć jest Michał Łuczak. Fotograf odwiedził społeczności lokalne, uhonorowane w tymże konkursie. Powstała w ten sposób panorama 100 obrazów z 35 małopolskich miejscowości. Opowieść o przyrodzie i  krajobrazie, a także o ludziach, ich pracy i pasjach.


Koncepcja wystaw: Antoni Bartosz, Bożena Bieńkowska, Olaf Cirut, Katarzyna Piszczkiewicz
Współpraca: Anna Bujnowska, Barbara Kożuch, Mateusz Król, Anna Sulich-Liga, Urszula Sobczyk, Karolina Pachla-Wojciechowska
Projekty aranżacji i instalacji: Olaf Cirut, Katarzyna Wojtyga
Konsultacje architektoniczne: Agnieszka Szkiłondź
Konsultacje techniczne: Leszek Lisowski
Skanowanie materiałów archiwalnych do instalacji GROMADA: Mateusz Król
Teksty: Dorota Majkowska-Szajer
Redakcja: Ewa Ślusarczyk
Tłumaczenia: Paulina Duda, Jodi Greig
Prace realizacyjne: PHU Lisowski
Wparcie logistyczne: Józef Leniartek

* Konkurs Niezwykła Małopolska Wieś, organizowany przez Województwo Małopolskie, to przedsięwzięcie honorujące wiejskie społeczności aktywnie działające na rzecz podniesienia atrakcyjności swoich miejscowości, dbające o zachowanie w nich ładu przestrzennego i architektonicznego, zaangażowane w ochronę dziedzictwa kulturowego oraz działania na rzecz integracji mieszkańców.