AA
Domowe archiwum Romana Reinfussa
Badania terenowe w Kępie Matysiakowskiej, 1956 rok.
Badania terenowe w Kępie Matysiakowskiej, 1956 rok.  

Profesor Roman Reinfuss (1910-1998), etnograf, były kustosz Muzeum Etnograficznego w Krakowie, organizator katedry etnografii na Uniwersytecie Wrocławskim, kierownik Katedry Etnologii na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, wykładowca polskiej sztuki ludowej  w Katedrze Etnografii Słowian Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (obecnie Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ). Zorganizował i prowadził przez wiele lat Pracownię Dokumentacji Polskiej Sztuki Ludowej Instytutu Sztuki PAN, współpracował z polskimi muzeami skansenowskimi, brał czynny udział w ruchu folklorystycznym, zasiadał w komisjach konkursowych wielu festiwali i przeglądów, był przyjacielem i opiekunem twórców ludowych. Człowiek o wielu pasjach (fotografowanie, filmowanie, malowanie, rzeźbienie, turystyka, działkowanie) i dużym poczuciu humoru oraz niezwykłej pracowitości.  

 
Roman Reinfuss został etnografem, jak sam twierdził, przez przypadek. Swoje spostrzeżenia z  młodzieńczych wędrówek drogami Beskidu Niskiego relacjonował przez kilka lat, począwszy od 1931 r. w  „Ilustrowanym Kurierze Codziennym”. Po pewnym czasie zwrócił się do dyrektora i założyciela Muzeum Etnograficznego w Krakowie, Seweryna Udzieli, o informacje potrzebne do artykułów. Dyrektor zachęcił młodego prawnika, zafascynowanego kulturą Łemków, do studiowania etnografii na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem profesorów Kazimierza Moszyńskiego i Kazimierza Dobrowolskiego.       

                                                                                                                         
Obserwacje etnograficzne w terenie zaczął bardzo wcześnie, jeszcze jako uczeń  gimnazjalny, prowadził również badania terenowe będąc pracownikiem MEK (do 1951r.), a także kiedy kierował (od 1946 r. do przejścia na emeryturę w roku 1980) Pracownią Badania Sztuki Ludowej przy Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Zdając sobie sprawę z braku materiałów źródłowych dotyczących niektórych regionów kraju oraz z szybkiego tempa zmian zachodzących na polskiej wsi, Reinfuss opracował własną koncepcję badań terenowych, która polegała na przeprowadzeniu ich w możliwie najkrótszym czasie na jak największym obszarze. W ciągu 34 lat pracy w Pracowni wraz z zespołem pracowników, studentów, rysowników, pracowników muzeów przebadał w czasie całomiesięcznych badań terenowych (obozów naukowo-badawczych) i badań penetracyjnych (6-12 dni) ponad 85% obszaru Polski. W czasie penetracji terenu, która obywała się bez względu na pogodę (deszcz, skwar, śnieg) wykonywano dokumentację fotograficzną, rysunkową oraz przeprowadzano wywiady. Część materiałów znajdujących się w Domowym archiwum Romana Reinfussa (fotografie, zeszyty z badań terenowych, kopie wywiadów pisane na  maszynie, mapy z wytyczonymi trasami objazdów terenowych i obozów naukowo-badawczych, ponad 27 tysięcy zdjęć) dotyczą m.in. tego okresu, kiedy kierował placówką i są uzupełnieniem dokumentacji Pracowni – dzięki staraniom Romana Reinfussa i dr Ewy Fryś-Pietraszkowej (objęła kierownictwo Pracowni, po  przejściu profesora na emeryturę) została ona przekazana do zbiorów archiwalnych MEK (21 lutego 1998 r.). W chwili likwidacji, krakowskiej Pracowni Sztuki Ludowej Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, archiwum placówki liczyło przeszło 70000 zdjęć i  ponad 77000 jednostek inwentarzowych na które składały teksty wywiadów, opisów i obserwacji oraz prawie 60.000 materiałów graficznych (rysunki i szkice: skrzyń, pisanek itp. stroju oraz  inwentaryzacje budynków), a także oryginalne wycinanki (790) i malowanki (200), hafty i próbki tkanin (2000).


Materiały zgromadzone w Domowym  archiwum Romana Reinfussa to między innymi również regulaminy konkursów folklorystycznych, przeglądów i protokoły z ich przebiegu, maszynopisy podsumowujące działalność poszczególnych komisji, stowarzyszeń, niekiedy wytyczne programowe instytucji pisane lub opiniowane przez profesora oraz  korespondencja z twórcami ludowymi, kierownikami zespołów regionalnych. Ale także żartobliwe wierszyki i przyśpiewki, okolicznościowe laurki, którymi obdarowywał rodzinę, przyjaciół i znajomych, satyryczne rysunki, teksty, które otrzymywał lub był ich autorem jak tekst szopki noworocznej z lat 1943 i 1944.


Wszystkie działania Romana Reinfussa wiązały się z pracą, w zasadzie nie oddzielał pracy od czasu wolnego. Jego liczne pasje wynikały głównie z zainteresowań zawodowych.  Fotografował, bo zdjęcia zatrzymywały w kadrze przemijający czas i dokumentowały przemiany, uprawiał turystykę, bo podczas wycieczek mógł obserwować wieś i znajdować rozmówców, których opowieści wykorzystywał później w pracy zawodowej.  Rzeźbił, malował, lepił garnki, kuł żelazo, bo chciał poznać jak powstaje dzieło sztuki ludowej. W swoim ogródku, który uprawiał, wykorzystywał wiedzę książkową i tę od mieszkańców wsi zdobytą w czasie badań terenowych. Profesor Roman Reinfuss mówił zawsze, że jest niezwykle szczęśliwym człowiekiem, bo  przez całe życie robi to, co lubi najbardziej i „nie wiadomo dlaczego jeszcze mu czasem za to płacą”.   

                                                                                                                                                                                                                                                                                 
 

Galeria:

Wyprawa rowerowa, 1933 rok.
Biała Podlaska, 1954 rok
Leszkowice, 1954 rok.
Wychylew, 1960 rok.
Wysowa, 1964 rok.
Redyk w Szczawnicy, 1972 rok.
Olchowiec, 1964 rok.
Gródek, 1960 rok.



Powrót do menu głównego
Kto Gdzie
Granice
Badania syberyjskie
Rzemiosło 2.0
bon kultury 2017
Etnokalendarz
Strój Krakowiaków zachodnich - badania, monografia, upowszechnienie
WMDL