T T
zdjęcie

Archiwalia

Dział Dokumentacji Kontekstów Kulturowych

Uwaga: w dniach 6.07.-31.08.2018 r. Dział Dokumentacji Kontekstów Kulturowych (Archiwum MEK) będzie nieczynny. Serdecznie zapraszamy od września.

 

Kto może korzystać?

Archiwalia MEK dostępne są dla wszystkich zainteresowanych, także tych, których ciekawią te zbiory w perspektywie osobistych poszukiwań.

Poszukiwanie w zbiorach (kwerenda)

Prosimy o wskazanie tematyki / zakresu, który Państwa interesuje, listownie, za pośrednictwem telefonu, drogą elektroniczną lub osobiście. Uzgodnimy wówczas termin, sposób przeprowadzenia kwerendy oraz formę udostępnienia zbiorów (w postaci cyfrowej lub na miejscu, w zależności od możliwości).

Udostępnianie zbiorów na potrzeby kwerendy

Po dokonaniu wyboru interesujących Państwa zbiorów poprosimy o złożenie zamówienia (drogą elektroniczną lub na miejscu, na odpowiednim formularzu). Zamówienie winno obejmować:

  • sygnatury archiwaliów
  • krótki opis ich tematyki / zakresu
  • krótkie uzasadnienie celu, w jakim chcą Państwo skorzystać z materiału
  • imię i nazwisko Osoby Zamawiającej (ewentualnie także instytucja, którą reprezentuje)
  • datę zamówienia.

Archiwalia MEK udostępniane są tylko na miejscu w czytelni, w budynku muzeum przy Placu Wolnica 1. Aby skorzystać ze zbiorów, należy okazać ważny dokument tożsamości.

Kwerenda w zbiorach jest bezpłatna.

Wypożyczenia na zewnątrz

Podstawą jest zawsze pismo skierowane do Dyrektora Muzeum, zawierające wszystkie konieczne informacje oraz gwarancje bezpieczeństwa. Jeśli Dyrektor wyrazi zgodę (biorąc pod uwagę także wykonalność konserwatorskiego przygotowania wypożyczenia), sporządzenie odnośnej umowy powierza Głównemu Inwentaryzatorowi.

Krótka charakterystyka zbioru archiwaliów MEK

Seweryn Udziela, jeszcze przed założeniem Muzeum Etnograficznego w Krakowie, rozpoczął pod koniec XIX w. gromadzenie własnej kolekcji etnograficznej, w której widział ważne miejsce także „modeli, malowideł, rysunków i fotografii”. Po utworzeniu Muzeum ta część kolekcji była systematycznie wzbogacana o cenne materiały przekazywane przez badaczy, kolekcjonerów i pasjonatów, a po II wojnie światowej zaczęła funkcjonować jako autonomiczny zbiór. W latach 80. XX wieku został on pogrupowany na następujące kategorie:

  • rękopisy, maszynopisy
  • akwarele, rysunki, grafiki
  • fotografie, widokówki, druki
  • przeźrocza szklane, przeźrocza celuloidowe, filmy
  • klisze szklane, negatywy celuloidowe
  • płyty analogowe, taśmy magnetofonowe, płyty CD, DVD
  • plakaty, afisze
  • druki ulotne
  • wycinki prasowe
  • mapy

Obecnie zbiory Działu Dokumentacji Kontekstowej Kultur to około 250 tysięcy jednostek, wśród których najliczniejsze są fotografie (ponad 80 tys.), rysunki (ponad 13 tys.) oraz teksty (prawie 5 tys.). 

Obok fotografii przedstawiających np. młodych chłopców modlących się na cmentarzu REMU na krakowskim Kazimierzu w latach 30-tych, kościoły drewniane na Dolnym Śląsku, krajobraz Hiszpanii lat 50-tych, życie codzienne ludów indiańskich Ameryki Południowej w latach 50-70-tych XX w., znajdziemy przede wszystkim portrety dziesiątek tysięcy osób, wpatrzonych z uwagą w obiektyw. Zdjęcia te mają istotny walor dokumentacyjny – widzimy na nich nie tylko osoby różnych ras, stanów i wieku, ale i otoczenie (mieszkanie, podwórko, krajobraz miasteczka lub wsi). Niejednokrotnie, w tle, można dostrzec mistrzów drugiego planu – biegnące dzieci, robotników skupionych na pracy, znudzonych sprzedawców na targu, spłoszone zwierzę. Zdjęcia robione w trakcie obrzędów, zabaw, uroczystości, obok informacji, niosą również ogromny ładunek emocjonalny. 

Akwarele i rysunki namacalnie wręcz ukazują bogactwo faktur i kolorów strojów, detale i style architektury, różnorodność rzemiosła. Tu znajdziemy próbniki wzorów pisanek, malowanek, ceramiki, plastyki obrzędowej, haftu, przykłady ornamentyki mebli i przedmiotów codziennych, ale też rysunkowe wizerunki przestępców sądzonych w Nowym Sączu 140 lat temu. 

Uderza zróżnicowanie tekstów dokumentujących rzeczywistość kulturową Polski, Europy i krajów pozaeuropejskich - ręcznie przepisywane modlitewniki, pamiętniki, testamenty chłopskie, opisy etnograficzne miejscowości, zapisy dotyczące folkloru słownego i muzycznego, materiały z badań terenowych, także tych prowadzonych współcześnie.  

Archiwum dopełnia drugi zbiór materiałów pozyskanych w 1997 roku z rozwiązanej Pracowni Badania Sztuki Ludowej Instytutu Sztuki PAN. Pracownię założył w 1946 roku profesor Roman Reinfuss, który wraz ze współpracownikami i studentami prowadził intensywne badania terenowe, rejestrując zanikającą już kulturę ludową we wszystkich jej przejawach. Materiały w postaci opisów, wywiadów tematycznych, rysunków, plansz kolorowych zawarte zostały w 823 tekach, których uzupełnienie stanowi około 70 tysięcy fotografii.