AA
Wiadomości
Czepiec futrzany z kolekcji MEK.
Czepiec futrzany z kolekcji MEK.  

Kolejna wyprawa badawcza na Syberię, czyli pies, rosomak i mosiężne obręcze


W Muzeum Etnograficznym znajduje się niezwykła kolekcja ponad 350 unikalnych obiektów pochodzących z Syberii, która stała się tematem badań etnograficznych, historycznych, archiwalnych, materiałoznawczych i terenowych. Po pierwszych wyprawach, które odbyły się w zeszłym roku, przyszedł czas na północno-zachodnią część Federacji Rosyjskiej, miejsca zamieszkiwane przez Nieńców.

 

W kolekcji MEK znajdziemy przykłady dawnej nienieckiej odzieży futrzanej: długie buty z łap reniferów, wierzchnie okrycia, zamszowe spodnie, futrzane pończochy. Co najważniejsze, jest też prawdopodobnie najstarsza spośród zachowanych w światowych zbiorach muzealnych panica –  rodzaj kobiecego stroju zrobionego ze skóry, psiego futra i barwionej wełny. Jest też pochodzący z tego samego miejsca – kiedyś miejscowości Odborsk, a dziś Salechard – zagadkowy czepiec futrzany z futra rosomaka z dwunastoma mosiężnymi obręczami zawieszonymi na łańcuszkach umieszczonych w jego tylnej części.

 

Przedmioty te trafiły do Krakowa za pośrednictwem Izydora Sobańskiego, który rozpoczynając w 1864 kilkuletni wyrok zesłania za działalność patriotyczną prawdopodobnie nie spodziewał się, że uda mu się pozyskać, a tym samych zachować dla przyszłych pokoleń unikatowy, archaiczny strój żeński i ważny naukowy dowód w badaniach nad nieniecką kulturą w ogóle.

 

Dlaczego futro psa i rosomaka? I skąd te mosiężne koła podzwaniające przy każdym podniesieniu czepca do góry? Jaką miały funkcję? Czy służyły, tak jak chce zabytkowa już karta muzealna, do ciągnięcia sań i transportu rzeczy? Z pewnością nie. Zatem do czego? Dzięki pomocy dr. Jurija Kwasznina, a trakcie badań wstępnych, natrafiliśmy na współczesne zdjęcie pochodzące z Omy, niewielkiej miejscowości za kołem polarnym. W kuchni pozuje osoba, prezentując na głowie czepiec niezwykle podobny do tego, który od 150 lat przechowywany jest w Krakowie! Po konsultacjach z rosyjskimi kolegami, doświadczonymi badaczami i instytucjami takimi jak Rosyjskie Muzeum Etnograficzne i Kunstkamera, zrozumieliśmy, że zarówno czepiec w MEK jak i ten współczesny sfotografowany w Omie są zaskakująco inne od wszystkiego co do tej pory opisano!

 

Nie pozostało więc nic innego jak wyruszyć na wybrzeże Morza Barentsa i spróbować odnaleźć osobę znajdującą się na zdjęciu. Może uda się ją namówić na uchylenie rąbka tajemnicy związanej nie tylko z czepcem na jej głowie, ale także tym "naszym" znajdującym się w Muzeum? Dwóch wysłanników MEK jest już w Narian Mar, stolicy Nienieckiego Okręgu Autonomicznego. We współpracy z regionalnym muzeum wyjaśniają zagadkę czepca, zdobywając wiedzę o dawnych i współczesnych kontekstach nienieckiego życia, pozostających w relacji z innymi nienieckimi przedmiotami z kolekcji MEK.

 

Projekt badawczy finansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2016-2019.

 

Więcej informacji o projekcie: bit.ly/syberia_mek 

 
Powrót do listy wiadomości
WMDL
Badania syberyjskie
bon kultury
Rzemiosło 2.0
Strój Krakowiaków zachodnich - badania, monografia, upowszechnienie
Granice
CDK